۵۰%سهم صنعت نفت از صادرات غیر نفتی کشور در سال ۹۵
مرداد ۲۹, ۱۳۹۶
تجهیزات لوله سازان داخلی برای تولید لوله های جداری و مغزی
شهریور ۱, ۱۳۹۶

NIPS می آید استانداردی برای بومی سازی

سال ۹۵ نقطه عطفی در حوزه استاندارد سازی در وزار ت نفت بود. NIPS اصطلاح جدیدی بود که در سال گذشته برای تعیین استانداردهای صنعت نفت رسانه ای شد. برای کسانی که با استانداردهای این صنعت اشنایی دارند IPS چند سالی است که به عنوان استاندارد ملی صنعت نفت کشور شناخته شده است اما برای ملی شدن این استاندارد نیاز به راهکارهای جدیدی است که NIPS برای فراهم کردن این راهکارها تعریف شده است.
ساختمان اداره کل سیاستگذاری مهندسی و استانداردهای وزارت نفت واقع در خیابان خردمند شمالی از اواسط سال گذشته میزبان جلساتی بود که قرار است خروجی آن استانداردهای ملی صنعت نفت (National Iranian Petroleum Standard ) باشد. جلساتی که بنام کمیته های مرجع تخصصی برای استانداردسازی در صنعت نفت تشکیل می شود. با این تفاوت که بر خلاف رویه ای که در شکل گیری IPS وجودداشت، این بار کارشناسان سازمان ملی استاندارد و سازندگان داخلی تجهیزات نفت در کنار کارشناسان صنعت نفت گردهم آمده اند تا NIPS سرانجامی بهتر از IPS در انتظارش باشد.

سابقه استانداردهای نفتی در ایران
به باور کارشناسان این حوزه، اولین استانداردهای نفتی در ایران در دهه ۵۰ برای مناطق نفت خیز جنوب و پالایشگاه آبادان در بخش کالا نوشته شده است. درآن سال ها عمده عملیات پشتیبانی فعالیت های میادین نفتی ایران در جنوب متمرکز بود و به همین دلیل اولین استانداردهای صنعت نفت کشور در خصوص نحوه نگهداری کالا در انبارهای این مناطق نوشته شد. دو دهه بعد و در سال هایی که گسترش صنایع پالایشی و پتروشیمی جز اولویت های اول صنعت نفت کشور قرار گرفت، در هریک از این بخش ها والبته در شرکت گاز برای تدوین استانداردهای مرتبط بصورت مجزا اقداماتی صورت گرفت که حاصل آن شکل گیری استانداردهای شرکت ملی گاز با عنوان IGS بود.
اما آنچه که بنام استانداردهای صنعت نفت ایران از آن یاد می شود از سال ۱۳۶۹ پایه ریزی اش انجام شد. در این سال وزارت نفت تصمیم گرفت بدلیل عدم هماهنگی در مهندسی و تامین کالای پروژه ها و نیز همخوان نبودن استانداردهای ملی کشور با فعالیت های این صنعت، استانداردهای اختصاصی صنایع نفت، گازو پتروشیمی تحت نام استانداردهای صنایع نفت ایران با علامت اختصاری (Iranian Petroleum Standard IPS) را بصورت منسجم و یکپارچه برای نفت وگاز وپتروشیمی تعریف کند. این استانداردها در ابتدا در ۱۲ رشته تخصصی(تاسیسات مکانیکی،ساختمان، سیویل وسازه، عمومی، ماشین آلات عمومی، برق و ابزار دقیق، تجهیزات مکانیکی وحفاظت فنی) و هر رشته در پنج گروه مهندسی، اجرایی، بازرسی ادواری، عمومی وکالا تدوین شد. متولی تهیه وتدوین این استانداردها در ان زمان شرکت OIEC بعنوان پیمانکار اصلی پروژه های پایین دستی صنعت نفت بود. وکلیات آن هم از استانداردهای جهانی مرجع گرفته شده بود که کارشناسان صنعت نفت برای تعدادی از این استانداردها مقدمه ای می نوشتند که مثلا شرایط ذکر شده در استاندارد API با تغییراتی که کاملا فنی و دقیق مشخص می کردند برای این دستگاه خاص قابل پذیرش و اجراست.
در زمانی که هنوز خارجی ها به بهانع تحریم صنعت نفت مارا تنها نگذاشته بودند و اکثر پیمانکاران اصلی در پایین دست اروپایی و ژاپنی بودند IPS به عنوان General Specification در پروژه ها مطرح شده بود و انها خود را ملزم به رعایت آن می دانستند.
چرا NIPS؟
IPS شاید به عنوان استاندارد مرجع در بخشی از صنعت نفت مورد استفاده قرار می گیرد اما بدلیل اینکه یک استاندارد درون سازمانی است جزء استانداردهای ملی به حساب نمی آید . همین اشکال اساسی سبب شده است که از سال گذشته براساس تفاهم نامه امضا شده بین سازمان ملی استاندارد و وزارت نفت، طبق ظوابط وقوانینی که سازمان استاندارد تعیین می کند استانداردهای فعلی و آتی صنعت نفت دارای شناسه ملی خواهند شد. این ملی شدن در قالب کدهای NIPS انجام می شود.
برخی از کارشناسان صنعت نفت معتقدند ملی شدن استانداردهای صنعت نفت بخشی از پروژه این وزارت خانه برای بومی سازی کالاهای اولویت دار این صنعت است که از سال ۹۳ در قالب پروژه های دهگانه بومی سازی در حال انجام است و حالا که برخی از این پروژه ها به مرحله اجرایی وتحویل کالا رسیده است، وزارت نفت قصد دارد با رعایت استانداردهای ساخت هر کالا نسبت به تحویل گیری انها از سازندگان داخلی اقدام کند. اقلامی مانند وسایل درون چاهی، سرچاهی، مته های حفاری، پمپ های غوطه ور درون چاهی و لوله های جداری و مغزی که در نوبت بومی سازی قرار دارند همه از جنس تجهیزات صنعت حفاری وبالادستی نفت به حساب می ایند که IPS اصلا به حوزه آنها وارد نشد و حالا وزارت نفت با ساماندهی استاندارد جدید خود بنام NIPS قصد دارد نقص استانداردی در این حوزه مهم را که پروژه هایش بارمالی زیادی بردوش صنعت نفت دارد، جبران کند.
تدوین یا تعیین استاندارد؟
یکی از کارشناسان عضو کمیته مرجع تخصصی استاندارد صنعت نفت در خصوص تدوین یا تعیین استاندارد صنعت نفت می گوید: طبق دستورالعملی که معاونت مهندسی وزارت نفت به عنوان متولی استانداردسازی به کمیته های تخصصی ابلاغ کرده قرار نیست خروجی این کمیته ها تدوین استاندارد جدید برای هر حوزه باشد بلکه در فاز اول با خرد جمعی کارشناسان صنعت نفت، سازمان ملی استاندارد، سازندگان داخلی، انجمن های تخصصی صنعت مانند انجمن نفت، پژوهشگاههای تخصصی، انجمن های تخصصی سازندگان تجهیزات صنعت نفت و کارشناسانی که شاید خارج از این گروهها باشند ولی در هر موضوعی صاحب نظر و دارای ایده باشند، استاندارد های بین المللی موجود در هر گروه مورد بررسی قرار گرفته و سبد استانداردی در حوزه های طراحی، بازرسی، کنترل کیفی، آزمایش های حین ساخت، دستورالعمل های اجرایی و … برای هر کالا و تجهیز ارائه خواهد شد. به هیچ عنوان قرار نیست در استانداردهای مرجع جهانی موجود دخل و تصرفی صورت بگیرد. در واقع با تعیین سبد استانداردی برای هر کالا، بعد از این سازندگان داخلی ملزم به رعایت این استانداردها در تولید محصول خود هستند. که این اولین گام برای کم کردن فاصله کیفی و استانداردی بین سازندگان داخلی با خارجی ها و شروعی برای نگاه به صادرات تولیدات ساخت داخل است.
شاید صادرات تجهیزات ساخت داخل صنعت نفت شعار خوبی باشد اما کیست که نداند ارائه گواهینامه معتبر بین المللی برای کالاهایی که قرار است در چاههای نفت وگاز استفاده شود، بدیهی ترین چیزی است که هر مصرف کننده ای از سازنده تجهیزات طلب خواهد کرد. آیا سازندگان داخلی قادر به ارائه این گواهینامه هستند؟ برای پاسخ دادن به این سوال اساسی باید منتظر شد تا NIPS مراحل اولیه اش را پشت سر بگذارد چراکه سازندگان داخلی برای رعایت بند بند استانداردهایی که در قالب این سبد های استانداردی تععین می شود نیاز به الزامات و ازمایشگاههای مرجعی دارند که در شرایط کنونی امکان ایجاد آنها در کشور وجود ندارد.

سمیرا ویسی شاهملکی

1 دیدگاه

  1. مهدی گفت:

    این مطلب در لینک زیر با ذکر مرجع ارجاع دهی شد.
    https://www.linkedin.com/pulse/glance-iranian-native-oil-gas-codes-ips-series-mehdi-bazzaz-nobari/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *