بررسی راهکارها وچالشهای نحوه انتقال دانش فنی در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی

رایانه های لمسی و تلفن های هوشمند ، همراه ضروری کارشناسان HSE
شهریور ۲, ۱۳۹۶
تنها باقیمانده اولین گروه ایرانی نصب کننده پمپ درون چاهی
شهریور ۵, ۱۳۹۶

بررسی راهکارها وچالشهای نحوه انتقال دانش فنی در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی

چکیده: انتقال فناوری ای که به دقت انتخاب شده، به ویژه در کشورهای در حال توسعه، می تواند سطح تکنولوژیک این کشورها (SHORTER RUN) را ارتقا دهد. در این باره باید میان گام کوتاه تر تمایز قائل شویم. در حرکت (LONGER RUN ) و گام بلندتر کوتاه تر، انتقال فناوری، کشور دریافت کننده را قادر می سازد که ظرفیت تولید خود را نوسازی کند. در صورت تحقق نوآوری های تولیدی، محصولات جدیدی ممکن است  ساخته شوند یا کیفیت محصولات فعلی ارتقا یابد. این روش می تواند باعث به روزشدن محصولات تولیدی شود که آثار مثبتی برای مصرف کنندگان نهایی در داخل کشور یا مصرف کنندگان صنعتی خواهد داشت
و حتی شاید ظرفیت رقابتی شرکت را در بازارهای بین المللی بالا ببرد. در زمینه نوآوری های فرآیندی، شرکت دریافت کننده فن آوری به فن آوری های جدیدی دست می یابد که او را قادر می سازد تا کارآیی محصولات جدید را بهبود ببخشد و عملکرد آنها را به روز کند و یا حتی در صورت ادغام با نوآوری های محصولی، ممکن است به ساخت نسل های جدیدی از محصولات منجر شود. اما برای دستیابی به تاثیرگذاری شدید انتقال فناوری در توسعه ضروری است، زیرا » گام بلندتر « فناوری داخلی، اتخاذ راهبرد که افزایش ظرفیت تولید الزاماً به ارتقای تکنولوژیک کشورها و موسسات صنعتی منجر نمی شود. این رویکرد به مسئله ایجاد قابلیت در شرکتهای داخلی برای دست و پنجه نرم کردن و رقابت با تغییرات و نفوذ تکنولوژیک در بافت صنعت ملی، می پردازد.
جامع ترین روش دریافت فناوری، سرمایه گذاری مستقیم است. سرمایه گذاری مستقیم خارجی نه تنها (FDI)خارجی فناوری، بلکه مهارت های مدیریتی، ارتباط با بازار و همین طور سرمایه را با خود به همراه می آورد. ابزار جامع دیگری نیز ،« ساخت، بهره برداری و انتقال » وجود دارد که همانا قراردادهای طرف های خارجی کارخانه ها یا BOT نام دارند. در (BOT) دیگر پروژه های بزرگ و زیربنایی را م یسازند، مدیریت می کنند
و مورد بهر هبرداری قرار می دهند تا زمانی که سرمایه گذاری آنها را جبران کند. روش هایی همچون قرارداد سازنده تجهیزات اصلی و پیمانکاری های (ODM) قرارداد سازنده طراحی اصلی ،(OEM ) فرعی برای ساخت قطعات نیز شیوه هایی برای انتقال فن آوری محسوب می گردند. در پیمانکاری فرعی دست کم مشخصات فنی واگذار م یشود. گاهی اوقات روش های تولید، دانش فنی و کمک های فنی نیز عرضه شده و انواع خاصی از تجهیزات تولیدی و اجزا و مواد ورودی نیز طراحی می شوند.
(Technology) از گذشته های دور دستیابی به فن آوری مورد توجه، خواسته، بحث و گفتگوی پژوهش گران، مهندسان و صنعتگران بوده است و بومی سازی فن آوری با چالش های زیادی در میان کارآفرینان،  کارفرمایان و سرمایه گذاران دولتی، نیمه دولتی و خصوصی روبرو بوده است. فن آوری شاخه های زیادی دارد از جمله فن آوری در بهره برداری فن آوری ،(Operation) از واحدها و کارخانجات صنعتی فن آوری در ،(Manufacturing) در ساخت تجهیزات و فن آوری در طراحی (Construction)صنعت احداث (Process Technology) مفهومی و طراحی پایه دستیابی به این فن آوری ها راه و رسم خود را دارند و بایستی با اطلاع بیشتری به کم و کیف منابع، سیستم ها و روابط بین آنه ا و مزایای دستیابی به آنها مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند.

(Operation Technology) بومی سازی فن آوری بهره برداری اولین فن آوری بود که در زمان حیات دکتر مصدق، کارشناسان  ایرانی به آن دست یافتند اگرچه زمانی که انگلیسی ها بهره برداری و تعمیرات پالایشگاه آبادان را عهده دارب ودند تبلیغات زیادی می کردند که ناباوری به دستیابی به این فن آوری را تشدید کند. خود باوری و همتی که درادامه این حرکت ملی بوجود آمد منجر به دستیابی به فن آوری بهره برداری شد به گونه ای که ایرانیان گام به گام راهبری هر واحد صنعتی را بدست گرفتند و درحال حاضر عملیات بهره برداری و تعمیرات کلیه واحدهای صنعتی توسط نیروهای کارشناسی ایرانی به خوبی انجام می شود و به نوبه خود برای ما مزایای اقتصادی و اجتماعی زیادی دارد.
(Manufacturing Technology) بومی سازی فن آوری ساخت تجهیزات که شامل مهندسی ساخت و تکنیک استفاده از ابزارآلات و ماشین آلات می شود با مشارکت شرکت های خارجی در دهه اول انقلاب به جریان افتاد بطوری که در حال حاضر بسیاری از تجهیزات ثابت و بخشی از تجهیزات دوار پروژه ها درایران ساخته می شود. بومی سازی فن آوری در عملیات احداث واحدهای صنعتی که شامل فنون مهندسی و انتخاب (Construction Technology) و خرید کالا و نصب و راه اندازی می شود در چند دهه اخیر و بویژه پس ازتصویب قانون حداکثر استفاده از توان داخلی به مرور رشد قابل ملاحظه ای یافت بطوری که در حال حاضر ارگان هایی یا مشارکت شرکت های General Contractor بصورت واحدهای EPC مهندسی و پیمانکاری از عمده نیازهای عملیات صنعتی بخوبی برمی آیند و می توان گفت که قریب به یکصد شرکت کوچک، متوسط و بزرگ دراین عرصه فعالیت دارند.
بومی سازی فن آوری در طراحی مفهومی و طراحی پایه Process( پروژه های پالایش نفت، گاز و پتروشیمی دوران جوانی خود را درایران طی می کند و )Technology با تنگناهای زیادی درگیر است که مانع از رشد آن می شود.
دانش طراحی مفهومی و طراحی پایه این پروژه ها همواره از خارج از کشور تامین می گردد. درگذشته کارآفرینان و سرمایه گذاران واحدهای صنعتی دانش فنی)لیسانس( و تامین تجهیزات را مجموعا از یکی از  رکت های خارجی خریداری می نمودند و احداث یک واحد صنعتی را بنام خرید تجهیزات و نصب خلاصه می کردند و فن آوری و طراحی در دل خرید تجهیزات مکتوم می ماند و دراین رابطه فن آوری طراحی از چشم به دور می ماند تا اینکه ساخت تجهیزات در دهه اول انقلاب درایران به جریان افتاد و مقوله فن آوری طراحی از مقوله خرید تجهیزات جدا شد و شناخت بیشتری از ارزش این فن آوری بوجود آمد.
درسال های بعد طراحی تفصیلی پروژه ها به مشارکت های Several Responsibility & Joint ایران و طرف خارجی بصورت و براساس دانش فنی )لیسانس فرآیند( که توسط شرکت های خارجی تامین می گردید  انجام می شد.
حال در اکثر موارد دانش فنی (لیسانس) و طراحی پایه دریک قرارداد با شرکت های خارجی بسته می شود و اسناد و مدارک آن در اختیار شرکت هائی قرار می گیرد که طراحی یا مهندسی تفصیلی آنرا به انجام برسانند. هرزمان آینه تامین این فن آوری امکان پذیر نباشد عملا سرمایه گذار به بن بست می رسد و ادامه راه برای وی امکان پذیر نخواهد شد واصطلاحا پروژه قفل می شود.
نیاز به بومی سازی فن آوری طراحی مفهومی و طراحی و ساخت کاتالیست در شرایط تحریم بیشتر احساس می شد دراین شرایط کارفرمایان/سرمایه گذاران در انتخاب لیسانس یا فرآیند به آن دسته از فن آوری  های قابل دسترس در بازارهای خارجی (نه بهترین فن آوری) روی می آوردند. بومی سازی فن آوری طراحی مفهومی و پایه فواید بی شماری دارد. ازجمله این فواید آن است که کارشناسان و صنعتگران به فکر نوآوری و خلاقیت هدایت می شوند و کارآفرینی را افزایش می دهند و به سرمایه گذار امید بیشتری می بخشند و دراقتصاد ملی گام سودمندی بر می دارند. بومی سازی فن آوری در کلیه زمینه ها موجد نوآوری و خلاقیت است، از جمله در ساخت تجهیزات فرآیندی، درعملیات ساخت و نصب، در عملیات راه اندازی و نیز بهبود بهره برداری از واحدهای صنعتی.

معمولا کارآفرینان و سرمایه گذاران عنایتی به فواید درازمدت موضوع بومی سازی فن آوری نمی کنند و آن را در زمره مسئولیت های اجتماعی خود بر نمی شمرند و هرزمان نیازی به آن داشته باشند اقدام به خرید لیسانس از خارج می نمایند و نظر به آنکه ارزش اقتصادی آن در حد چند درصد از کل سرمایه گذاری است، دغدغه ای برای بومی سازی آن به دل راه نمی دهند. دانش فنی و یا فن آوری را نباید صرفا به ارزش اقتصادی آن دریک واحدصنعتی یا یک پروژه به صورت منفرد بحساب آورد.
درصورت بومی سازی فن آوری طراحی مفهومی و طراحی پایه ارزش های اقتصادی و اجتماعی بسیار قابل ملاحظه ای در درازمدت نصیب کشور می شود و درایجاد توان رقابتی دربازارهای بین المللی که در حال حاضر از بزرگترین کمبودهای ما در امر صادرات خدمات فنی و مهندسی در نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی محسوب می شود نقش بسیار با ا همیتی ایفا خواهد نمود. حال سوال این است که چرا دانش فنی (لیسانس) در پروژه های پالایش نفت، گاز و پتروشیمی درایران بومی نمی شود و یا اینکه هرگاه تمایلی به بومی شدن آن نشان داده می شود در  ابتدای کار و یا در میان کار دچار فترت و توقف می گردد؟پاسخ
این است که مشتری برای خرید دانش فنی بومی نداریم.
کارفرمایان/سرمایه گذاران عموما دانش فنی را می توانند با پرداخت ۱ تا ۲ درصد کل هزینه پروژه خریداری نموده و طراحی پایه را با  پرداخت ۲ تا ۴ درصد هزینه کل پروژه که مجموعه را با پرداخت ۳ تا ۶ درصد هزینه کل پروژه (بستگی به ویژگی های فنی و مالی) بدست می آورند.خرید دانش فنی (لیسانس) و خرید طراحی پایه از شرکت های بین المللی به معنی بدست آوردن دانش فنی و توان انجام طراحی پایه نیست. بومی سازی فن آوری به معنی ایجاد خلاقیت و توانمندی است و با خرید به دست نمی آید بلکه ب ا پژوهش و مهندسی و کاربرد آن درصنعت به دست می آید.
توسعه فن آوری امری است بسیار پویا و همیشه توسط شرکت های فن آور خارجی درحال توسعه و تکامل است ،(Capital Cost) زیرا عواملی چون هزینه سرمایه گذاری آثار زیست ،(Operation)هزینه بهره برداری و نگهداری ایمنی و بهداشت ،(Environmental Impact) محیطی صرفه جوئی در انرژی ،(Health & Safety(،(Automation) درجه اتوماسیون ،(Energy Conservation)و تامین نیازهای بازار (Profitability) سود آوری
متغیرند و فراز و نشیب های خود را دارند. (Market Requirement) همین تغییرات است که موجب پویائی توسعه وتکامل فن آوری می شود.

به عنوان مثال بیش از ۵۰ واحد تصفیه وپالایش گاز در ایران داریم و برای یک واحد جدید که ترکیب در خوراک آن متفاوت باشد به دنبال شرکت های خارجی صاحب لیسانس می گردیم که دانش فنی آن را خریداری کنیم. 

سازمان هائی که تولید فن آوری را جزء برنامه های اجرائی خود دارند امر پژوهش و نوآوری را برای بهبود عوامل فوق الذکر بکار می گیرند و از این روست که هر ازچندگاه فرآیندهای شیمیائی با شکل ها و ویژگی های متفاوت در بازار بینا لمللی عرضه می شود که هرکدام مزایای خود را در تعدادی و یا کل عوامل مورد اشاره دارند.
بسیاری از فن آوری ها در گذر زمان )مثلا پس از ۱۰ تا ۲۰ سال ( محرمانه بودن و انحصاری بودن خود را از دست می دهند بطوری که می توان با مراجعه به انواع گزارشات، کتاب ها و نرم «Open Art» افزاره ا به جزئیات آن پی برد. اینگونه فن آوری را می نامند که دسترسی به آن از حالت انحصاری خارج شده و می توان با اطلاعات موجود اقدام به تکمیل طراحی پایه متناسب با نیازهای واحد صنعتی موردنظر نمود.
دربسیاری موارد نیازهای »Open Art« فن آوری های کارفرمایان و سرمایه گذاران را برآورده می سازد درحالی که بعضا بعنوان بهترین گزینه نخواهد بود. با پویائی که امر توسعه فن آوری در دنیا دارد همیشه می توان فن آوری برتری از فن آوری لکن بصورت انحصاری و تحت لیسانس پیدا نمود. «Open Art »های موجود در دنیا که فن آوری Plant بسیاری از هستند درحال کارند Open Art آنها در زمره درحالی که فن آوری برتر از آنها نیر در حال کارند.
بعنوان مثال دراینجا به ذکر دانش فنی بازیافت اتان می پردازیم. قریب به ۲۰ نوع فرآیند ( Ethane Treatment) برای بازیافت اتان در دنبا وجود دارد که نیمی از آن بصورت در حال بهره برداری اند ونیمی هم با دانش «Open Art» فنی تحت لیسانس و بصورت انحصاری در حال بهره برداری اند. برای واحدهای بازیافت Open Art ما می توانیم از فرآیندهای اتان استفاده کنیم و دانش فنی آنرا باتوجه به تجارت موجود درایران و نرم افزارهای قابل دسترس و اطلاعاتی که در مورد کاربرد این فرآیند درایران داریم توسعه دهیم و اصراری بر خرید دانش فنی ( لیسانس)خارجی نورزیم .به عنوان مثال در اغلب پروژه های ۱۶ به بعد دانش فنی & جدید پارس جنوبی یعنی از فازهای ۱۵ فرانسه به این روش توسط مهندسین مشاور AXENS شرکت داخلی از مرحله مهندسی پایه به مهندسی تفصیلی رسید.
فرآیندهائی که درپالایشن فت و گاز و پتروشیمیب کار گرفته می شوند به سه دسته زیر تقسیم بندی می شوند:
Open Art Process
دراین نوع فرآیندها می توان دانش فنی آن را با انجام شبیه سازی و استفاده از اطلاعات و مدارک موجود به کارگرفت و مطالعات و طراحی ها را برای خوراک موردنظر به انجام رساند.
Licensed Process
دراین نوع فرآیندها می توان از روش کپی سازی استفاده نمود مشروط ب رآنکه درقراردادهایل یسانسا ین موضوعل حاظ شدهب اشد.
Under Development Process )Grass Root)
این نوع فرآیندها که در حال توسعه و تکمیل هستند درصورتی که موارد کاربردی درایران داشته باشد را می توان با انجام مشارکت با شرکت های خارجی به انجام رساند. بومی سازی فن آوری بایستی مسیر طبیعی توسعه و تکامل خود را طی کند. ابتدا بایستی باور داشت که بومی سازی فن آوری لازمه رشد صنعتی است و سپس مسیر پژوهش، مهندسی، فن آوری و تجاری سازی را طی نمود. درصورتی که دراین مسیر عواملی باعث گردند کها ین رشتها ز هم گسیخته شود سرانجامی نخواهیم داشت. انتظار عمومی آنست که پژوهش توسط دولت برنامه ریزی شود زیرا هزینه ای که بابت پژوهش پرداخت می شود در
کوتاه مدت درآمدی حاصل نمی کند. تجربه نشان داده است درصورتی که زنجیره پژوهش – مهندسی – تجاری سازی تکمیل نباشد توسعه فن آوری موفق نخواهد بود.
فن آوری که مشتری برای خرید آن وجود داشته باشد و واحد مربوطه احداث شده و مورد بهره برداری قرار گیرد بعنوان فن آوری تجاری شده به شمار می آید. اگر ما به فن آوری دست یابیم ولی مشتری برای استفاده در داخل و یا خارج کشور نداشته باشیم درآن صورت تلاش و کوششی که برای پژوهش و مهندسی صرف گردیده بیهوده خواهد بود. بایستی متقاضی فن آوری وجود داشته باشد تا تجاری سازی معنی دار شود.
پروژه های پالایش نفت، گاز، پالایش وپتروشیمی نیازمند فن آوری های بسیاری هستند. در مواردی این فن آوری ها به تکرار استفاده می شوند و در مواردی هم یکبار مصرف اند. بایستی فن آوری هائی که در سال های آتی به آن نیازمندیم و تکرارپذیرند برای بومی سازی مورد هدف قرار دهیم.
درایران پروژه یا واحد پالایش نفت، گاز و پتروشیمی را نمی توان یافت که پژوهش و مهندسی آن تکمیل باشد و برای فروش به بازار داخلی یا خارجی عرضه شده باشد. با گذشت بیش از صد سال از عمر صنعت نفت تاکنون موفق به بومی سازی و تجاری سازی فن آوری یک واحد پالایشگاهی یا پتروشیمی نشده ایم.

علت را می توان از چند جهت مورد توجه قرارداد:
یکی آنکه اصولا دستگاه های اجرائی در انتخاب فن آوری آزادی عمل دارند که نیازهای خود را از منابع بین المللی برآورده سازند. دیگر آنکه برای استفاده از کپی سازی فن آوری و یاب کارگیری فن آوری از خود همتی نشان نمی دهند زیرا همواره فن آوری Open Art برتر که معمولا انحصاری است و تحت لیسانس شرکت های خارجی دارد.هر چند Open Art است مزایای بیشتری نسبت به فن آوری استثتناء در این خصوص وجود داشته است(البته در پروژه های پارس جنوبی این روش موفقیت های نسبی داشته است) دستیابی به فن آوری ریسک و هزینه می طلبد و تا زمانی که ریسک نکنیم و هزینه نپردازیم درتوسعه فن آوری به جائی نخواهیم رسید.
ما با داشتن موسسات پژوهشی، شرکت های مهندسی و داشتن تجارب مفید در بهره برداری از واحدهای متعدد پالایشگاهی و پتروشیمی مشابه چگونه است که حتی نتوانستیم فن آوری یک واحد را بومی سازی و تجاری کنیم. در این خصوص نیز استثناء وجود داشته وپژوهشگاه صنعت نفت در پاره ای موارد موفقیت های نسبی داشته است به عنوان مثال بومی سازی دانش فنی مرکاپتان زدایی از میعانات گازی در پارس جنوبی عرضه کننده های فن آوری در دنیا بسیارند اعم از فن آوری های و فن آوری های تحت امتیاز (لیسانس) و Open Art هریک ویژگی ها و امتیازات فن آوری خود را تبلیغ می کنند.
دستگاه ا جرائی هر وقت کهن یازب ه فن آوری داردب ه سراغ عرضه کننده های فوق الذکر می رود و تلاش می کند که بهترین را انتخاب کند و درعمل تمایلی به ریسک پذیری و استفاده از دانش فنی داخلی برای فن آوری موردنیاز نشان نمی دهد.
آنچه که بعنوان انتقال تکنولوژی درایران مدنظر بوده است اعزام چندین کارشناس « و به » خرید لیسانس « عبارت بوده از در زمان تولید فن آوری » برای حضور در دفتر صاحب لیسانس که بصورت کتابجه ها و دستورالعمل های بسته طراحی پایه حاصل می شد، بسنده می شد و درحین راه اندازی نیز همان صاحب لیسانس پاسخگوی مشکلات راه اندازی می شده و کاتالیست و رفتار آن نیز بطور انحصاری دردست آنها بوده است.
در خصوص بومی سازی دانش فنی به لحاظ سخت افزاری می توان گفت که مشکل نخواهیم داشت زیرا هزینه ای که بابت سخت افزار (نظیر آزمایشات و پایلوت و غیره) بایستی بپردازیم هزینه گزافی نیست که نتوان از عهده آن برآمد. مشکل در آنا ست که مجموعه ای از کارگروه موسسات تحقیقاتی و شرکت های مهندسی را نداریم در حالی که نرم افزارهای بسیاری را در دست داریم آن هم نرم افزارهائی که در شرایط تحریم بصورت کپی براحتی در دسترس است.
تجربه نشان داده است که بسترهای قانونی برای بومی سازی نیز می تواند بسیار کارساز باشد. مقررات مجوز عدم ساخت درب کارگیری نیروهای داخلی در قطعه سازی و ساخت تجهیزات کمک شایانی نمود.
قانون حداکثر استفاده از توان صنعتی و تولیدی کشور در نقش بسیار مهمی (EPC)بوجود آمدن شرکت های اجرائی ایفا نمود. حال می بینیم درفضائی که آزادی عمل برای انتخاب و خرید دانش فنی از خارج وجود دارد لازم است که بستری قانونی برای توسعه فن آوری تدوین شود که دستگاه های اجرائی با رویکردی دیگر مشتری دریافت فن آوری بومی شوند. همانطور که قبلا اشاره رفت فن آوری های گوناگونی که
در پروژه های نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی در سطح بین الملل قابل عرضه است بسیارند )صدها فرآیند وجود دارد که انحصاری و دارای لیسانس هستند( و بایستی اولویتی برای بومی سازی طراحی کنیم و باتوجه به بازار آینده درایران و منطقه برنامه مناسبی برای بومی سازی بدهیم.

در تجزیه وتحلیل فن آوری ها و بازار چنین بنظر می رسد که بحث بومی سازی فن اوری را به ترتیب زیر اولویت بندی کنیم.
پالایش گاز
پالایش نفت
پتروشیمی

اولویت در بومی سازی فن آوری
فن آوری بومی علاوه برآنکه نیروی محرکه خلاقیت درسایر زمینه ها است، قدرت اجرائی را در سرمایه گذاری افزایش می دهد.
قدرت اجرائی در سرمایه گذاری را می توان در مجموعه ۴ عامل زیر جستجو نمود و مجموعه این عوامل قدرت اجرائی را رقابتی خواهد نمود.:
*داشتن منابع فسیلی
* داشتن سرمایه / پول
* داشتن فن آوری
* داشتن مشتری (بازار)
همت وتلاش جهت دستیابی به فن آوری بومی قدرت اجرائی در سرمایه گذاری را افزایش می دهد و این قدرت اجرائی ضمن آنکه نیاز داخلی را برآورده می نماید به صادرات خدمات فنی و مهندسی که در حال حاضر با نبود آن مواجه هستیم نیز کمک خواهد نمود. درپایان امید است که جهت ایجاد حرکتی نو در بومی سازی فن آوری ضمن تقویت باور در میان کارشناسان، کارفرمایان و سرمایه گذاران موارد زیر را مورد توجه و عمل قراردهیم:
• بستر قانونی برای بومی سازی فن آوری ایجاد نمائیم.

 • از فن آوری Open Art به جای فن آوری تحت لیسانس استفاده نمائیم و شرکت های مهندسی داخلی را در انجام طراحی های مفهومی و طراحی پایه آن بکارگیریم.
•پروژه های پژوهشی را با تکمیل مهندسی پایه برای ارائه به مشتری عرضه کنیم. فن آوری هائی که به تکرار در صنایع گاز نظیرشیرین سازی گاز، نم زدائی، گوگرد زدائی از گاز و بازیافت گوگرد ونیز تولید کاتالیست های فرایندهای پالایشی نفت وگاز را که موردنیاز کشور است درصدر برنامه های بومی سازی در صنایع نفت و گاز قرار دهیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *