لوله های فایبر گلاس مغزه گیری؛ بومی سازی زیر سایه واردات

فن آوری روز دنیا در خدمت برند ایرانی
شهریور ۸, ۱۳۹۶
تکلیف شرکت ملی نفت در سال ۹۶
شهریور ۱۲, ۱۳۹۶

لوله های فایبر گلاس مغزه گیری؛ بومی سازی زیر سایه واردات

“لوله درونی مغزه گیری از جنس فایبر گلاس پس از ۷ سال تلاش و پیگیری با همکاری شرکت کاوه زرین اهواز آزمایش میدانی شد.این لوله به طول ۹ متر و قطر ۲ – ۵/۸ اینچ در سخت ترین شرایط در چاه شماره ۱۰ چشمه خوش در دکل ۵۷ فتح آزمایش شد و ۱۰۰ درصد، بازیافت مغزه داشت.”
این خبر در تاریخ   ۸۸/۵/۱۲  به نقل از رئیس اداره عملیات ویژه حفاری در خروجی سایت شرکت ملی حفاری ایران قرار داشته است. موفقیتی که به گفته این مقام مسئول، در آن زمان منجر به صرفه جویی ارزی به میزان ۶۰۰ هزار دلار و قطع وابستگی صنعت اکتشاف کشور به این نوع لوله شده است. حالا هفت سال از رسانه ای شدن این خبر می گذرد. هفت سالی که صنعت نفت کشور سخت ترین محدودیت های بین المللی را در  این سا لها تجربه کرد. در آخرین روز نمایشگاه ساخت تجهیزات صنعت نفت خوزستان به دعوت انجمن سازندگان استان از چند کارگاه ساخت در شهرکت های صنعتی بازدید می کنیم. که آخرین
آنها در ساعت ۸ شب، همین کارگاه ساخت لوله های فایبرگلاس مغزه گیری است.
کارگاهی که خروج یاش در هفت سال قبل موجب افتخار صنعت سال پنجم شماره ۲۹ آذر و دی ۱۳۹۵ نفت استان بوده، حالا در خاموشی و سکوت روزگار سپری می کند و مهندس صادقی سازند هی لوله های فایبرگلاس که در جست وجوی روزنه امیدی برای حضور در بازار عراق است. وی می گوید: یکی از دوستانش که ارتباطات خوبی در عراق دارد، تلاش می کند با معرفی لوله های فایبرگلاس تولیدی در این کارگاه در عراق، رونق دوباره را به این جمع برگرداند. مهندس صادقی علت روی گردانی از بازار داخلی را این گونه بازگو می کند:
“حدود ۱۰ سال پیش به پیشنهاد آقای مهندس  طواف که آن زمان در بخش پژوهش و فنآوری شرکت نفت بود این کار را شروع کردم. ایشان گفتند صنعت نفت به این لوله ها خیلی نیاز دارد و پول زیادی هم بابت خرید آنها از خارج،  می دهیم. اگر بتوانید این لوله ها را در داخل بسازید، کار بزرگی کرده اید. فقط یک نمونه داشتم، با استفاده از ۶ سال تجربه ی همین کار در ژاپن، توانستم تمامی دستگا ه های مورد نیاز برای تولید و تست لوله ها را در اهواز طراحی کنم و بسازم. ابتدا لوله های تک نخ را طراحی کردم و ساختم که هزینه اش کمتر بود و ریسک پایینتری داشت. ولی در صنعت نفت کاربرد نداشت، وقتی از ساخت آن مطمئن شدم،لوله ۳۰ نخ را طراحی کردم و در مدت زمان کوتاهی این لول هها را که برای مغزه گیری در عملیات حفاری چاه ها استفاده می شود، ساختم. تستهای کارگاهی شامل تست کشش، خمش، پیچش و گرما با موفقیت انجام شد. با همکاری و اعتماد کارشناسان دلسوز شرکت ملی حفاری این لوله ها در مغزه گیری چاه شماره ۱۰ چشمه خوش به جای لواه های خارجی استفاده شد که نتایج آن، یعنی بازیافت

صددرصدی مغزه در فواصلی که مدنظر کارشناسان عملیات مغز ه گیری بود، باور نکردنی بود.

همان زمان یک برنامه تلویزیونی هم در مورد این دستاورد ملی ساخته شد و همه باور کردند که این لوله ی ساخته شده در یک کارگاه، در شهر صنعتی کارون یک، قابل اعتماد و استفاده در عملیات مغزه گیری
(coring ) چاه هاست.  اما وقتی وارد فاز اصلی کار یعنی گرفتن سفارش وتولید انبوه شدیم، مشکلات شروع شد. نمی دانم، شاید قوانین دست و پاگیر اداری و یا هر دلیل دیگری باعث شد پس ازتست میدانی در سال ۸۸، عقد قرارداد برای ساخت ۲۰۰ شاخه لوله فایبر گلاس شامل ۱۰۰ شاخه ۵/۸ ۲ اینچ و ۱۰۰ شاخه هم ۳/۴ ۴ اینچ دوسال طول کشید. در این دوسال جمعا توانستیم ۴۰۰ شاخه لوله فایبرگلاس به شرکت
ملی حفاری، اکتشاف و یک شرکت چینی در قالب سه قرارداد تحویل بدهیم، که تمام مدارک بازرس شخص ثالث مبنی بر کیفیت لوله های تحویل شده هم موجود است. از سال ۹۰ تا کنون دیگر نتوانست هایم که قراردادی با شرکتی برای تولید و تحویل لوله ها ببندیم. درصورتی که اگر این کارگاه دوشیفت کارکند،  ظرفیت تولید ۸۰۰ شاخه لوله را در سال دارد که تقریبا یک چهارم نیاز صنعت نفت را می تواند تامین کند و اگر اقتصادی باشد می توانیم با افزایش تعداد قالب ها این ظرفیت را تا دوبرابر یعنی تولید ۱۵۰۰ شاخه در سال هم افزایش دهیم.”

این لوله ها از سه جنس فایبرگلاس، آلومینیوم و استیل ساخته می شود که نوع فایبرگلاس آن به جهت سبکی، سهولت قطع شدن و انعطا ف پذیری مناسب تر، بیشتر در عملیات مغزه گیری مورد استفاده قرار    می گیرد. طبق برآور دهای موجود سالیانه بین ۳ تا ۴ هزار شاخه لوله مغزه گیری در کشور مصرف می شود که تقریبا تمامی این نیاز از خارج از کشور تامین می شود. حال سوال این است که با وجود ساخت این لوله ها در داخل کشور و تست میدانی موفق آ نها، چرا استفاده از این تجهیزات بومی شده تداوم پیدا نکرده است؟ آیا لوله های تولید شده در داخل از کیفیت لازم برخوردار نبوده  است و یا این کارگاه توان تولید مطابق با نیاز داخل را نداشته است. البته مهندس صادقی هر دو مورد را رد می کند و معتقد است که مراحل طراحی، تولید و تست لول ههای مغزه گیری فایبرگلاس مطابق آن چیزی که در دنیا انجام می شود در این کارگاه هم مراحلش طی شده است و موفقیت در تست میدانی و بدون مشکل بودن ۴۰۰ شاخ های که در پروژ ه های مختلف و توسط چند شرکت استفاده شده است تایید کننده این موضوع است.
شاید هم دلیل عدم استفاده این باشد که محصول تولیدی امکان گرفتن گواهینامه های بین المللی استاندارد را نداشته باشد، ولی وقتی تست میدانی اش جواب می دهد، دیگر توجیهی برای عدم استفاده وجود ندارد آن هم در شرایطی که کشور تحت شدیدترین محدودیتهای بین المللی برای دسترسی به تجهیزات و تکنولوژ یهای مورد نیاز قرار داشته است.
آیا مقصر شرکت ملی حفاری است که با تحمل ریسک بالا، یک کالای فاقد استاندارد را در چاه رانده است و اولین گام را برای بوم یسازی آن برداشته است و بعد از آن هم وظیفه داشته که بازار مصرف آن را تامین کند تا این دانش فنی ایجاد شده در داخل به سطح مطلوبی از بلوغ ف نآوری برسد؟

پاسخ این سوال قطعا مثبت نیست. عملیات مغزه گیری، یکی از سرویس های حفاری است که توسط شرکت های پیمانکار سرویس دهنده ارائه می شود و شرکت های دولتی مانند مناطق نفت خیزجنوب ، نفت  فلات قاره ، نفت مناطق مرکزی، نفت و گاز پارس، این عملیات را به شرکهای پیمانکار واگذار م یکنند تا صفر تا صد کار را آ نها انجام دهند. بنا براین م یتوان گفت که بخشی از کم توجه یها بهاین شرک تها بر م یگردد که م یبایستی با شناسایی این سازنده داخلی اسم این شرکت را در وندور لیست تامین کنندگان این لوله قرار  م یدادند تا در پروژ ههای مرتبط با مغزه گیری، شرک تهای پیمانکار ارائه دهند هی این سرویس
برای تامین لول ههای مغز هگیری به سراغ این سازنده داخلی هم بیایند. اما اشکال اساس یتر متوجه خود سازنده است که بازار مصرف این لول ههارا به خوبی رصد نکرده و فقط در حوز هی فعالیت خودش در استان خوزستان به دنبال گرفتن کار و فروش محصول بوده است. اشکالی که مهندس صادقی خودش نیز آن را قبول دارد.
” من فکر می کردم که تنها مصرف کننده ی این لوله ها در کشور، شرکت ملی حفاری است و بنابراین فقط دنبال گرفتن کار از این شرکت بودم. بعدها متوجه شدم که عملیات اکتشاف و مپنا هم از این لوله ها استفاده می کنند و توانستم صد شاخه هم به عملیات اکتشاف بدهم .”
چگونگی استفاده چینی ها از لوله های ساخت شرکت کاوه زرین اهواز هم شنیدنی است. چینیها که بخشی از پروژه آزادگان را در اختیار داشتند برای یکی از عملیات مغز ه گیری حدود ۷۰ شاخه از لوله های فایبر گلاس ساخت این کارگاه اهوازی را استفاده کرده اند.

مهندس صادقی روایت جالبی از این موضوع دارد:
«یک روز در کارگاه مشغول کار بودیم که دیدیم  دو نفر چینی مشغول عکس گرفتن از تجهیزات کارگاه هستند، سوال کردم “از کجا آمد هاید” جوابی ندادند. از دوستان ملی حفاری پرسیدم که آیا کسی به اینها  گفته به اینجا بیایند و از مراحل ساخت لوله عکس بگیرند که همه اظهار بی اطلاعی کردند. چند ماهی از این ماجرا گذشت که از چین با من تماس گرفتند و عنوان کردند که ما در کار تولید لول ههای فایبرگلاس
هستیم و م یخواهیم شما را به عنوان کارشناس فنی استخدام کنیم. حقوق خوبی هم پیشهاد کردند و من قبول نکردم. بعد از مدتی که در پروژه آزادگان کار م یکردند، آدرس کارگاه را به مجری پروژه داده بودند که بیاید و لوله های مورد نیاز مغزه گیری پروژه را از کارگاه ما تهیه کند. آمدند و قرار داد بستند و حدود ۷۰ شاخه از لوله ها را بردند برای یکی از پروژ ههایشان ». در آزادگان استفاده کردند حکایت جالبی است، چین یها از هزاران کیلومتر آ نطر فتر، این کارگاه را در ایران پیدا م یکنند و به هر دلیلی یا هزینه کمتر یا کیفیت بهتر و یا شاید هم آنالیز کیفیت این محصول ایرانی، از محصولات این کارگاه استفاده م یکنند اما در کشورمان شاید هنوز خیلی ها نمی دانند که لوله های فایبرگلاس مغزه گیری، نزدیک به ۸ سال است که نوسط یک صنع تگر توانمند داخلی ساخته شده است.
این کارگاه ظرفیت تولید سالیانه ۷۰۰ الی ۸۰۰   ۲ – ۵/۸ اینچ و ۴/۳ – ۴ اینچ  را دارد این درحالی است که طی  هشت سال گذشته فقط ۲۰۰ شاخه شرکت ملی حفاری ، ۷۰ شاخه شرکت عملیات اکتشاف و ۱۲۰ شاخه یک شرکت چینی از این محصول ایرانی در پروژ ه های مغزه گیری کشور که هر سال چند هزار شاخه از این لوله ها مصرف دارد، استفاده کرد ه اند. تجهیزات این کارگاه در شهرک صنعتی کارون یک ظرفیت این را دارد که بخشی از نیاز داخلی را تامین کند و با گسترش فضای فیزیکی و افزایش نیروی انسانی بتواند همه این نیازها را پاسخ دهد . البته کمی توجه و اعتماد به تولید کنندگان داخلی که مصداق بارز شعار امسال یعنی اقتصاد مقاومتی و اقدام و عمل است.

1 دیدگاه

  1. سایبان گفت:

    ممنون از مطالب خوبتون

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *