تولید تخصصی ؛ تجمیع توانمندی

تقویت بخش خصوصی رمز تحقق اقتصاد مقاومتی در نفت
آذر ۲۱, ۱۳۹۶
سه ساعت طلایی در زندگی اقماری
آذر ۲۱, ۱۳۹۶

تولید تخصصی ؛ تجمیع توانمندی

مهندس علی کرانی رئیس انجمن سازندگان خوزستان همیشه تیترهای خوب و انتقادی برای مطبوعات دارد. نقدهای دلسوزانه اش شاید برای برخی تکراری باشد ولی دردل های سازندگانی است که چند دهه است همه توان خود را گذاشته اند تا نیاز های عملیاتی صنعت نفت خوزستان را برطرف کنند. شاید یکی از دلایلی که این سازندگان به جزئی نگری و عدم توجه به ساخت مجموعه تجهیزات متهم می شوند همین عامل باشد.قرار بود در این گفتگو فقط در خصوص جایگاه سازندگان خوزستان در منطقه ویژه فناوری انرژی استان با مهندس کرانی صحبت کنیم ولی بی نصیب ماندن سازندگان خوزستان از قراردادهایی که در قالب پروژه های بومی سازی ده گروه کالایی نفت بسته شده، آنچنان فریادشان رابه آسمان بلند کرده که وظیفه دانستیم بخشی از گفتگو را به این موضوع مهم اختصاص دهیم. بخصوص وقتی دانستیم سازندگان خوزستان بعد از گذشت چند سال از تحویل انواع تجهیزات و قطعات به شرکت های نفتی، میلیاردها تومان از وزارت نفت طلب دارند ولی در قراردادهای جدید هنوز هیچ کاری انجام نشده پیش پرداخت به شرکت های برنده مناقصات صورت گرفته است.

نمایشگاه نفت و گاز خوزستان که سال گذشته برگزار شد چه تاثیری در رونق کسب و کار سازندگان تجهیزات صنعت نفت استان داشت؟

نمایشگاهی در این سطح که نام بین المللی را نیز با خود یدک می کشد، وقتی می تواند در صنعت استان تأثیرگذار باشد که زیر ساختارهای متناسب با آن در استان فراهم باشد. وقتی ما از تمام کشور سازنده و صنعتگر را دعوت می کنیم ولی برای اسکان آنها مشکل داریم، چگونه می توانیم توقع داشته باشیم که این نمایشگاه به اهداف واقعی خود برسد؟ چندین سال است که مسئولین استان قول می دهند هم فضای نمایشگاه و هم امکانات جانبی برای حضور میهمانان را فراهم کنند ولی در موعد برگزاری نمایشگاه، می گویند: حالا با همین شرایط امسال را هم برگزار کنید تا سال آینده قول می دهیم که مشکلات را رفع کنیم. ولی اتفاق خاصی نمی افتد. چندین دوره نمایشگاه اهواز بصورت مجتمع و یکپارچه برگزار شد که باز هم شرایط میزبانی برای بازدیدکننده بیشتر را نداشتیم و تفاوت چندانی هم در خروجی نمایشگاه ندیدیم و حالا دوباره تفکیک شده است که این مدل هم مشکلات خاص خودش را دارد.

توجیه مسئولین این است که ماهیت دو نمایشگاه باهم تفاوت دارد و هنگامی که مشترک برگزار می شود امکان ارائه کامل توانمندی ها وجود ندارد؟

موافق این تفکر نیستم. چرا که وقتی به فاصله یک ماه، دو نمایشگاه تخصصی در حوزه نفت برگزار می کنیم در نمایشگاه اهواز، سازندگان که عرضه کنندگان دستاوردها و توانمندی ها در این حوزه هستند، توان حضور در دو نمایشگاه در این فاصله زمانی کوتاه را ندارند و جالب این که نمایشگاه کیش هم در این فاصله زمانی برگزار می شود. در واقع ما توان فنی و مهندسی شرکت ها را به جای اینکه تجمیع کنیم، در سه نمایشگاه مختلف و مجزا تفکیک می کنیم که برای بازدیدکنندگان نیز سودمند نخواهد بود. از نظر اقتصادی هم حضور در هر نمایشگاه، هم برای عرضه کنندگان و هم برای بازدیدکنندگان هزینه زیادی دارد که در شرایط فعلی اقتصادی منجر به کم رونق تر شدن نمایشگاه ها خواهد شد. شرکت های دولتی که بازار تقاضای این نمایشگاه ها  هستند هم نمی توانند کارشناسان خود را در این زمان کم به نمایشگاه های مختلف بفرستند که این عامل هم سبب می شود مهمترین هدف نمایشگاه که عرضه توانمندی و محصولات برای مصرف کنندگان دولتی و صنعتی است محقق نشود.

پیشنهاد شخص شما برای نمایشگاه نفت و گاز خوزستان چیست؟

برگزاری یک نمایشگاه مشترک برای تجهیزات صنعت نفت و حفاری در استان که در آن شرکت هایی حضور داشته باشند که نماینده واقعی توان فنی و مهندسی سازندگان استان در حوزه ساخت تجهیزات صنعت نفت باشند نه اینکه چند شرکتی که یک قطعه جزئی می سازند و یا شرکتی که به عنوان واسطه کالا را از خارج وارد می کند در نمایشگاه حاضر باشد. وقتی عنوان نمایشگاه ساخت تجهیزات صنعت نفت است باید بازدیدکنندگان در عمل این را هم ببینند نه اینکه برای پر کردن فضای نمایشگاه به واردکنندگان و فروشندگان هم اجازه حضور بدهیم که باعث پایین آمدن کیفیت فنی نمایشگاه خواهد شد.

با همین رویکرد انجمن سازندگان صنعت نفت خوزستان سعی کرده است که نوآوری و خلاقیت های شرکت های عضو را هر ساله عرضه کند و از حضور دانشگاه ها به عنوان بازوی فکری و دانشی شرکت ها استقبال کرده است و حضور آنها را در نمایشگاه تخصصی ساخت ضروری می داند. ما معتقدیم که توان مهندسی زیادی در استان خوزستان وجود دارد که هنوز بدرستی از این قابلیت استفاده نشده است.

در قالب طرح بومی سازی کالاهای استراتژیک موردنیاز صنعت نفت، تاکنون قرارداد چهار گروه بسته شده است. در وسایل سرچاهی (Wellhead) از چهار شرکتی که برنده مناقصه شده اند فقط یکی خوزستانی است. در وسایل درون چاهی (Completion)هر سه شرکت برنده خارج از خوزستان مستقر هستند. در مته حفاری و  SRPهم فقط جهاد دانشگاهی است که در اهواز مستقر است آن را هم نمی شود چندان متعلق به سازندگان خوزستان دانست و در ESP هم که باز شرکت برنده شده جزء سازندگان استان نیست. با وجود این، همه توان فنی و مهندسی که شما از آن نام می برید و واقعاً هم استان خوزستان از آن بهره مند است پس چرا این توان منجر به قراردادهای ساخت در این چند گروه کالایی برای سازندگان تجهیزات صنعت نفت خوزستان نشده است؟

به نکته بسیار ظریفی اشاره کردید. انجمن سازندگان به عنوان تشکل رسمی سازندگان استان به شدت به این موضوع اعتراض کرده است و در جریان سفر رسمی آقای زنگنه به خوزستان هم موضوع را به اطلاع ایشان رساندیم که چرا در این فضای ایجاد شده برای رونق کسب و کار سازندگان داخلی که از تجمیع تقاضاهای شرکت های بهره بردار و End user حاصل شده هیچ سهمی به سازندگان خوزستان اختصاص پیدا نکرده است بخصوص در بخش وسایل سرچاهی و درون چاهی که معتقدیم سازندگان استان در این دو حوزه پیشتاز بوده اند و بخش اعظمی از نیاز صنعت را تاکنون تأمین کرده اند. معتقدیم کوتاهی هم از طرف نمایندگان مناطق نفت خیز و ملی حفاری که در مراکز تصمیم گیری و گروه های کارشناسی بررسی فنی این مناقصات حضور داشته اند، صورت گرفته است و هم مسئولین ستادی وزارت نفت و کالای نفت که باید سهم بیشتری به سازندگان خوزستان اختصاص می دادند. حالا هم انتظار داریم که برندگان این مناقصات بخشی از قراردادهای خود را یا به سازندگان خوزستان واگذار کنند و یا ساخت تجهیزاتی را که می خواهند به شرکت مناطق نفت خیز تحویل دهند با تجهیز کارگاه در خوزستان انجام دهند.

شرکت هایی که در این مناقصات برنده شده اند جزء سازندگان معتبر در ساخت وسایل سرچاهی و درون چاهی هستند. شاید باید سوال را این گونه مطرح کنم که علیرغم اینکه مناطق نفت خیز و ملی حفاری در این شرکت هایی بودند که سازندگان داخلی را به ساخت تجهیزات نفتی ترغیب کرده اند، چرا تمامی سازندگان داخلی وسایل سرچاهی و درون چاهی در خارج از استان خوزستان مستقر هستند؟ شرکت هایی هم که در خوزستان هستند قادر به ساخت مجموعه کامل نیستند. مثلاً در بخش وسایل سرچاهی ما در اهواز شرکتی نداریم که بصورت کامل بتواند Wellhead را از Base Flange تا چوک سرچاهی که در برگیرنده X-Masstree  , Hanger , Spool و اتصالات مربوط باشد بسازد. همین عامل باعث شده است که در تقاضاهای تجمیع شده بصورت Package سهم سازندگان خوزستان اندک باشد.

حرف شما را کاملاً قبول دارم. این نقصان به دلیل نوع سفارش هایی است که به سازندگان خوزستان تاکنون داده شده است. کارفرماهای ما در اهواز همیشه بصورت جزء به سازندگان سفارش ساخت می دهند و این سفارشات هم بصورت انبوه است به طوری که سازندگان تجهیزات سرچاهی و درون چاهی ما مرتب مشغول بکار هستند و پروژه دارند ولی نگاه کلان به آنها نشده است. سازندگان خوزستان چون دم دست بوده اند تبدیل شده اند به ابزاری برای رفع مشکلات مکانی و عملیاتی شرکت های نفتی استان و به نوعی با این سفارشات جزئی سرگرم بوده اند. کسی هم به آنها نگفته است که باید بصورت Package کار کنند. ما تنوع و تعدد سازنده در استان داریم ولی هر کدام یک جزئی از وسایل سرچاهی را می سازند ولی یک سازنده سرچاهی که بتواند تمام اجزا را بطور کامل بسازد، نداریم و به همین دلیل هم در مناقصات ده گروه کالایی سفارش هایی که در بخش Wellhead بصورت Package است به سازندگانی واگذار شده که در خارج از استان قرار دارند.

این یک مشکل اساسی است که باید برای برون رفت از آن یک چاره اساسی اندیشیده شود. بخصوص حالا که در قالب قراردادهای IPC، شرکت های توسعه دهنده خارجی به کشور باز می گردند و موظف هستند که از ظرفیت های موجود در داخل برای تأمین تجهیزات مورد استفاده در پروژه ها استفاده کنند.

ما حالا به این نتیجه رسیدیم که با ظرفیت های موجود و تشکل ها و ساختارهایی که تاکنون در استان داشته ایم به نتیجه مطلوب نخواهیم رسید. شهرک های صنعتی، پارک علم و فناوری و حتی انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت که متولی ساماندهی ساخت تجهیزات در استان هستند، ثابت شده است که قادر به فعل کردن پتانسیل بالقوه فنی و مهندسی استان نیستند و دلیل آن هم به نوعی وابستگی آنها به بخش دولتی است. با همین رویکرد یک ساختار جدید با حمایت ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ معاونت علمی و فن آوری ریاست جمهوری و مسئولین سیاسی و اقتصادی استان و در قالب یک شرکت سهامی بخش خصوصی در حال شکل گیری است که سهامداران آن خود سازندگان و بخش خصوصی هستند. هدف این است که با تجمیع توانمندی ها، پتانسیل و توان سازندگان را از جزئی نگری به کلی نگری ارتقاء دهیم. در مقابل انتظار هم این است که با ارتقاء سطح فن آوری و دانش فنی موردنیاز توسط این مجموعه کمتر شاهد ارجاع پروژه های مرتبط به خارج از استان باشیم.

با وجود حمایت های بخش دولتی از تشکل های مرتبط با سازندگان داخلی تجهیزات، با ما هم عقیده هستید که بسیاری از پروژه های مرتبط با ساخت تجهیزات به خارج از خوزستان داده شده است. حالا که قرار است در این ساختار جدید به نام شرکت سهامی سازندگان یا «منطقه فن آوری انرژی» فعالیت کنید، چگونه امیدوارید که بدون حمایت بخش دولتی به اهدافی که تاکنون به آن نرسیده اید دست پیدا کنید؟

نمی دانم منظور شما از حمایت بخش دولتی از سازندگان استان خوزستان چیست؟ ما به نسبت سایر استان ها از کمترین حمایت ها تاکنون برخوردار بوده ایم. هرچند که معتقدیم همین وابسته بودن به حمایت های دولتی است که ما را به اینجا رسانده است. اگر چشم انتظاری به این حمایت ها نبود فکری به حال خودمان کرده بودیم تا دولت به دلیل نیازش به دنبال ما باشد نه این که ما از بخش دولتی بخواهیم که برای بقای سازندگان استان به آنها پروژه و سفارش ساخت بدهد. ما در این ساختار جدید قصدمان کلی نگری و تجمیع توانمندی فنی و مهندسی سازندگان بخش خصوصی است و این ساختار هم نتیجه آسیب شناسی شرایط سازندگان استان است که اکثر آنها به آن واقف هستند. برای نجات سازندگان تجهیزات صنعت نفت در خوزستان چاره ای جز این نداریم که به عنوان یک مجموعه سازنده با رویکرد کلی نگر در پروژه های نفتی حضور داشته باشیم.

مشکلات مالی یکی از عمده ترین مشکلات بخش خصوصی در انجام پروژه هاست. حالا که در این ساختار، بخش خصوصی می خواهد روی پای خودش بایستد، برای تأمین منابع مالی چه فکری کرده اید؟

قرار نیست شرکت تولیدکننده تجهیزات جدیدی در این قالب شکل گیرد. همین شرکت هایی که کار تولید و ساخت را انجام می دهند توان فنی و تولیدی شان در کنار هم قرار می گیرد و هدف ورود به پروژه های بزرگ و Package است. برای سرمایه اولیه هم خود شرکت ها به میزان سهامی که در آن خواهند داشت تأمین سرمایه می کنند تا بصورت صندوق هم سرمایه های پراکنده جمع شود و از قالب های پراکنده و کوچک، در کنار هم به یک ساختار قوی و منسجم برسیم.

منظورتان این است که قرار است در حوزه های مختلف سازندگان کوچک در شرکت های بزرگ تر ادغام شوند؟

طبق یک بررسی علمی که در چندسال گذشته انجام شده، به این نتیجه رسیده ایم که مشکل سازندگان ما با متمرکز شدن آنها حل نمی شود. شما اگر در جایی یک سفارش پیوسته و مداوم داشته باشید این روش پاسخگوست. در خوزستان مشکل سازندگان این است که موردی سفارش را دریافت می کنند و هیچ گاه سفارش تجمیع شده به سازندگان استان واگذار نشده است.

اگر از سمت  مصرف کنندگان تجهیزات به موضوع نگاه کنیم وقتی تکثر تولیدکنندگان کوچک در استان وجود دارد، متناسب با توان و قابلیت آنها، سفارش ساخت و تولید داده می شود تا قدرت چانه زنی هم به خوبی حفظ شود. ولی اگر همین تکثر، تجمیع شود و چند شرکت بزرگ و قدرتمند سازنده در استان وجود داشته باشند، کسانی که می خواهند سفارش بدهند، باید متناسب با سطح آن سازندگان بزرگ کارها را ارجاع بدهند. به عبارت دیگر پیمانکار قدرتمند و قوی نمی تواند قواعد بازی را در مبادلات فی مابین بدست گیرد.

این یک ضعف بزرگ در سیستم تقاضای تجهیزات است که همان شرکت های نفتی استان هستند. وقتی پتانسیل به این خوبی در استان وجود دارد که بدون کمترین هزینه جابجایی و انتقال می تواند نیازهایش را  تأمین کند خودش باید به سیستم عرضه (سازندگان استان) نیازهایش را دیکته کند و بخواهد که این توانمندی ها به سمت نیازهای واقعی برود و در واقع آنها را متناسب با نیاز خودش ساماندهی کند. سازندگان تجهیزات صنعت نفت خوزستان بجز این حوزه در هیچ حوزه دیگر صنعتی وارد نشده اند به این امید که صنعت نفتی که در یک قدمی شان قرار دارد از آنها نیازهایش را تأمین کند. حالا اگر این همه توانمندی در راستای همه نیازها نیست، بیایند بگویند چه می خواهیم تا سازندگان، خود را به آن سمت سوق دهند. البته در ساختاری که با عنوان منطقه فناوری انرژی خوزستان آن را تعریف کردیم، همین رویکرد دنبال می شود و ما منتظر کسی نمی مانیم بلکه خودمان را تجهیز می کنیم و بازار تقاضا را مجبور می کنیم که نیازهایش را فقط از این مجموعه تأمین کند. در این راستا دیگر اجازه نمی دهیم که سازندگان کوچک و ضعیف مستقیماً با کارفرما یا بازار تقاضا وارد مبادله و عقد قرارداد شوند. این سازندگان کوچک آموزش خواهند دید که به نفع خودشان است تا پشت سر سازندگان بزرگ تر وارد پروژه ها شوند و این لایه بندی، حتماً رعایت خواهد شد.

شما قصد دارید در منطقه انرژی خوزستان، شرکت ها را دسته بندی کنید؟

دقیقاً. با یک تفاوت اساسی، که طبقه بندی شرکت ها از لحاظ سابقه تولید و قدرت مالی و وسعت کارگاه نخواهد بود. در منطقه ویژه فناوری انرژی، چندین سطح تعریف می شود که شرکت ها براساس پایبندی شان به قوانین کسب و کار نظیر داشتن ساختار مدیریتی، گواهینامه های داخلی و بین المللی و مواردی این چنینی در سطوح مختلف قرار می گیرند. مثلا شرکت هایی که در سطح اول، قرار است مستقیماً در ارتباط با سیستم تقاضا یا مشتریان باشند حتما باید مونوگرام داشته باشند، حالا یا APT یا هر گواهینامه ای که مراجع ذیصلاح در قانون و مقررات صنعت نفت آن را تدوین و اجرایی می کنند.انجمن سازندگان خوزستان به دنبال سازماندهی صنعتگران استان به این روش است.

با تجمیع پتانسیل سازندگان در قالب این منطقه ویژه انرژی، هدف سازندگان، تمرکز بر روی پروژه های مرتبط با بالادستی است یا پایین دستی؟

طبیعی است که طی همه این سالها سازندگان خوزستان بر روی قطعات و تجهیزاتی که در صنایع بالادستی استفاده می شود تمرکز داشته اند. اکثر تجهیزات درون چاهی و سرچاهی و حفاری که در ایران بومی شده است توسط همین سازندگان در خوزستان ساخته شده است، پس اولولیت اول تداوم و تکمیل رویه ای است که چندین دهه در استان سابقه دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *