حفاری افقی در آمریکای شمالی و خاورمیانه

سنتز هیدروکربن با استفاده از آب دریا، از تئوری تا عمل
دی ۱۰, ۱۳۹۶
مروری بر مطالعات تأثیر تغییر ترشوندگی بر بهبود تولید در مخازن گاز میعانی
دی ۱۰, ۱۳۹۶

حفاری افقی در آمریکای شمالی و خاورمیانه

چکیده

مخازنی که داری تراوایی کم می­باشند با استفاده از چاه­های قائم بهره­وری پایینی خواهند داشت. از طرفی مقدار قابل توجه هیدروکربن محصور در این مخازن را نمی­توان به صرف نداشتن تراوایی مناسب برای تولید، نادیده گرفت. به همین منظور شیوه­ای نوین برای استخراج هیدروکربن از این­گونه مخازن تحت عنوان حفاری افقی ابداع شد. معرفی حفاری افقی به سال ۱۹۲۷ باز می­­گردد، اما به طور جدی از سال ۱۹۸۰ در میدان­ها به صورت عملی اجرا گردید. ابتدا عمق­های کمتر (حدود ۲۵۰ فوت) با استفاده از این تکنولوژی حفاری گردیدند و در سال ۱۹۸۵ اولین چاه افقی با شعاع متوسط حفاری شد. با اینکه حفاری افقی نیاز به صرف زمان و هزینه­ی بیشتری نسبت به حفاری قائم نیاز دارد، حدود ۸۰ درصد از چاه­های عمان، قطر و امارات متحده­ی عربی از نوع چاه­های افقی می­باشند. به عبارت دیگر حفر چاه افقی در این کشورها به صورت امری عادی و معمولی تبدیل شده و برای حفر چاه قائم، کلیه شرایط بررسی و پس از اثبات کارآمد بودن حفر چاه قائم، اقدام به این امر می­نمایند.

  • مقدمه
    • موارد استفاده از چاه­های افقی

چاه­های افقی به دلایل مختلف در مخازن حفر می­شوند. از جمله مخازنی که مستعد چاه­های افقی می­باشند، می­توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • مخازن نازک

اگر در مخازن با ضخامت ناحیه­ی تولید نازک، چاه­های قائم حفر شود، میزان سطح مقطع چاه و مخزن کم بوده، تولید از مخزن کاهش می­یابد. در حالی­که با حفر چاه­های افقی در این مخازن می­توان سطح مقطع بیشتری برای تماس چاه و مخزن ایجاد نموده، تولید بیشتری داشت.

  • چاه­های دارای شکاف طبیعی قائم

چاه­های افقی می­توانند هزاران شکاف طبیعی قائم را در مسیر خود قطع نمایند. در صورتی­که مسیر چاه افقی به درستی انتخاب شود، در صورتی که تعداد شکاف­های قائم طبیعی نیز کم باشند، می­توان کمک شایانی به تولید از مخزن نمود. در نقطه­ی مقابل در صورتی که تفسیرها به درستی انجام نشده باشند و گسلی در مسیر وجود داشته باشد ممکن است چاه افقی به ناحیه­ی آبی ورود پیدا کرده و اثر معکوس چاه افقی در مقایسه با چاه قائم نمایان شود. بنابراین قبل از حفر چاه­های افقی به مدل­های زمین­شناسی دقیق نیاز است.

  • مواردی که پدیده­ی مخروطی [۱]شدن آب و گاز ممکن است رخ دهد

با استفاده از چاه­های افقی پدیده­ی مخروطی­شدن آب و گاز کمتر می­شود (شکل ۱). مزیت چاه افقی در این مورد این است که    مقدار نفت بهره­برداری شده قبل از تولید آب یا گاز در روش افقی بسیار بیش­تر از چاه قائم است. هر چند در این قسمت نیز در صورت وجود تراوایی­های قائم بالا مثل وجود گسل­ها یا شکاف­های قائم، باعث می­شود که تولید آب در چاه­های افقی سریع­تر از چاه­های قائم رخ دهد. اما در صورتی که این تراوایی قائم کمتر از تراوایی افقی باشد (در واقعیت نیز چنین است)، چاه­های افقی نفت مخزن را از ناحیه­ی بزرگتری با آهنگ تولید کمتر، تولید می­کنند، در حالی­که چاه­های قائم نفت مخزن را از ناحیه­ای کوچک با آهنگ تولید بیش­تر، تولید می­کنند. از طرفی هندسه­ی چاه­های افقی تأثیرات ناهمگونی­های مخزن را به گونه­ای خنثی می­کند. به دلایل گفته­شده تولید نفت با استفاده از چاه­های افقی پدیده­ی مخروطی شدن را به تأخیر می­اندازد. یکی از شاخص­ترین مثال­ها برای این مورد مخازن نفت سنگین کانادا می­باشند که با توجه به گرانروی بالای نفت، در صورتی­که از چاه­های قائم استفاده شود، پدیده­ی مخروطی­شدن آب رخ می­دهد.

 

شکل ۱: پدیده ­ی مخروطی ­شدن در چاه­ های افقی (راست) و چاه­های قائم (چپ).

در مخازن لایه­ای که تزریق آب در آن­ها انجام می­شود، استفاده از چاه­های افقی باعث تولید بهتر و بیش­تر و به نوعی جاروب ­شدن بهتر نفت از این مخازن می­شود (شکل ۲).

شکل ۲: تزریق آب در مخازن لایه با استفاده از چاه­های قائم (چپ) و با استفاده از چاه­های افقی (راست).

مخازن ناهمگون[۲]

با توجه به اینکه مسیری که در چاه­های قائم دنبال می­شود، فقط در راستای قائم است، در صورتی که مخزن دارای ناهمگونی جانبی (افقی) باشد و قسمت­های مجاور دارای نفت جاروب ­نشده یا قسمت­های تراوا باشند، نفت تولید نمی­شود، در حالی ­که با استفاده از چاه­های افقی می­توان از این قسمت­ها تولید نمود (شکل ۳).

شکل ۳: چاه­های قائم و افقی در مخازن ناهمگون.

۱-۲- تاریخچه­ی حفاری افقی

حفاری افقی تا قبل از سال ۱۹۸۹ میلادی بسیار کم و در نواحی که حفاری چاه­های قائم بسیار دشوار می­نمود انجام می­شد. تا این سال کل چاه­های افقی حفر شده در دنیا به ۵۰۰ حلقه چاه افقی می­رسید. در سال ۱۹۹۰ این تعداد به ۱۷۰۰ حلقه افزایش یافت که ۱۲۰۰ حلقه از این چاه­ها در ایالات متحده­ی آمریکا حفر شد (شکل ۴).

شکل ۴: تعداد چاه­های افقی حفر شده در کل دنیا تا قبل از ۱۹۹۰٫

عمان کشوری است که بیش­ترین چاه­های افقی در خاورمیانه را دارا می­باشد. در سال ۱۹۸۶ برای اولین بار سه حلقه چاه افقی در عمان در سازند کربناته Shuaiba که دارای پدیده­ی مخروطی آب و گاز بود، حفر شد، اما بهبودی از حفر این چاه­ها در تولید از مخزن حاصل نشد. بنابراین حفر چاه­های افقی برای مدت ۴ سال در عمان به حال تعلیق درآمد. با پیشرفت­های مشاهده ­شده در حفاری افقی در مناطق دیگر و به خصوص آمریکا، در سال ۱۹۹۰ مجدداً فاز جدیدی از حفر چاه­های افقی در عمان آغاز گردید. در این مرحله هشت چاه افقی جدید حفر گردیدند که نتایج بسیار خوبی حاصل گردید. در نتیجه­ی این اقدامات، حفاری چاه­های افقی ادامه پیدا کرد و تا سال ۱۹۹۴ عمان حدود ۲۰۰ حلقه چاه افقی در ۲۰ میدان و ۷ لایه­ی مخزنی اعم از کربناته یا ماسه­سنگی، دارای نفت سبک یا سنگین و با تولید آب زیاد، حفر نمود. در ابتدا چاه­های افقی در عمان در حاشیه­ی میدان­ها حفر می­شدند، اما با گذشت زمان استفاده از این تکنولوژی در میادین دارای تراوایی پایین به عنوان روش اصلی مد نظر قرار گرفت.

در یکی از میدان­های عمان به نام Natih ، میزان تولید به تعداد شکاف­ها و جهت آن­ها بستگی دارد. برای مثال یکی از چاه­ها که از تعداد زیادی از این شکاف­ها عبور می­کند، حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز تولید دارد. در حالی­که چاه دیگر که از تعداد کمتری شکاف عبور می­کند، حداکثر دارای ۸۵ هزار بشکه در روز تولید دارد. البته با توجه به ناهمگونی و عدم نظم در پراکندگی این شکاف­ها تعیین مسیر مناسب به برنامه­ریزی­های بیش­تری نیاز دارد. با این حال با مکانیابی با استفاده از روش­های نوین در این میدان چاه­هایی که در نزدیکی گسل­ها و شکاف­ها حفر می­شوند، حدود ۳۰ درصد تولید را بالا برده­اند (شکل ۵). تجربه­های موفق دیگر در عمان عبارتند از Safah، Saih Rawl.

شکل ۵: میزان تولید چاه­ های افقی با توجه به موقعیت مکانی.

 

در میدان فراساحلی Idd El Shargi در کشور قطر، ابتدا دو چاه افقی حفر گردیدند، اما با توجه به گسل­های پیچیده، تشخیص مسیر بسیار دشوار بود تا اینکه با استفاده از اطلاعات نمودار تصویری حاصل از این چاه­ها و ترکیب آن­ها با داده­های لرزه­نگاری سه بعدی مشخص شد، شکاف­های کوچک در ارتباط با گسل­ها بوده و محل دقیق گسل­ها مشخص گردید و سپس با انتخاب مسیرهای تولید مناسب، میزان تولید به ۱۰ برابر تولید در اوایل بهره­برداری از مخزن رسید (شکل ۶).

شکل ۶: تعیین مسیر صحیح با مکان­یابی دقیق گسل­ها در قطر.

از سال ۱۹۸۹ به بعد، امارات متحده­ی عربی نیز چاه­های افقی زیادی را در مخازن Zakuk، Um Al Dalkh، Satah ، Umm Sharif حفر نموده است. مهندسان مسئول حفر چاه­های افقی امارات مدت زمان تکمیل دوگانه یک چاه افقی در زمان حال را سه هفته نسبت به سه سال پیش کاهش داده­اند و این نشان از شناخت بهتر مخزن و کاهش هزینه و زمان در حفر چاه­های افقی جدید است.

در عربستان سعودی نیز در مخزن Ratawi در میدان Wafra، حفر چاه افقی به طول ۲۰۰۰ فوت، میزان تولید نسبت به یک چاه قائم پس از گذشت زمان حدود ۵ سال، هفت برابر شده است. زمانی­که طول این چاه افقی به ۳۰۰۰ فوت افزایش پیدا کرد، میزان تولید پنج­ساله حدود ۱۵ درصد افزایش پیدا کرد، در حالی­که میزان آب تولیدی تنها ربع میزان آب تولیدی تخمین­زده­ شده برای چاه ۲۰۰۰ فوتی می­باشد. از تجربه­های موفق دیگر می­توان به میادین Berri، Zuluf،  Abqaiqاشاره نمود.

درکویت نیز تجربه­های جالبی در مورد استفاده از فناوری حفاری افقی ارائه شده است. یکی از این تجربه­های جالب، میدان ماسه سنگی Fars، پایین میدان Ratqa می­باشد که از جنس ماسه­سنگ نامتراکم بوده، در عمق ۷۰۰ متری واقع شده و نفت آن سنگین است. مشکلاتی از جمله عمق کم تغییر مسیر چاه از قائم به افقی و نیز زاویه­ی زیاد مسیر چاه علاوه و بر عدم تراکم ماسه­سنگ، پیش­بینی میزان موفقیت چاه افقی را با تردید روبرو کردند. با استفاده از اطلاعات حاصل از حفر حدود ۷۵ حلقه چاه قائم، انجام عملیات با موفقیت ممکن گردید.

تجربه­ی دیگر کشور کویت در چاه­های افقی را می­توان میدان ناهمگون Mauddud در شمال کویت دانست. این میدان که از جنس کربناته می­باشد، دارای میان ­لایه­هایی با تراوایی بالا (mD 6000 – mD 200) بوده که به نوعی نقش Thief zone را بازی می­کنند. مخزن دارای فشار اولیه­ی psi 3725 بوده است. از سال ۱۹۹۸ تزریق آب به منظور حفظ فشار اولیه­ی مخزن در دستور کار قرار گرفته که با توجه به فراهم نبودن حجم کافی آب برای تزریق، فشار مخزن افتاده و تولید آب نیز به سبب Thief zoneها با گذشت مدت زمان اندک از تزریق رخ داده است (شکل ۷). در نهایت ایده­ی تزریق در لایه­ی پایین­تر با استفاده از چاه افقی و تولید از لایه­ی بالاتر با استفاده از چاه افقی دیگر مد نظر قرار گرفت.

شکل ۷: الگوی تزریق آب در میدان Mauddud و Thief zoneها در سرتاسر مخزن.

با استفاده از این ایده شرکت نفت کویت[۳] پیش­بینی کرده است که تا سال ۲۰۱۷ میزان تولید نسبت به سال ۲۰۱۴ دو برابر شود و دوره­ی تولید ثابت (Plateau) به مدت شش سال بیش­تر طول بکشد. شکل ۸ نحوه­ی آرایش چاه­های افقی و قائم در میدان و شکل ۹ روند پیش­بینی­های شرکت نفت کویت در مورد تولید از مخزن را نشان می­دهد.

شکل ۸: آرایش چاه­های افقی و قائم به منظور افزایش تولید از میدان  Mauddudدر کویت.

شکل ۹: روند تغییرات میزان تولید از میدان Mauddud در کویت (محور قائم میزان تولید نفت بر حسب هزار بشکه در روز می­باشد).

هزینه ها
معمولاً هزینه­ی حفر یک چاه افقی با مسافت برابر با یک چاه قائم بیش­تر از حفر چاه قائم است. در صورتی که با حفر چاه افقی در یک مخزن و کسب اطلاعات بیش­تر معمولاً حفر چاه­های افقی بیش­تر هزینه حفاری، کاهش می­یابد. مثلاً در یکی از میدان­های عمان به نام میدان Nimr در اوایل توسعه­ی میدان هزینه­ی حفر یک چاه افقی حدود دو برابر حفر همان میزان طول چاه قائم بود. در حالی­که با حفر چاه­های بیش­تر و کسب اطلاعات بیش­تر از مخزن، هزینه­ی حفر چاه افقی حدود یک­سوم بیش­تر از هزینه­ی حفر چاه قائم با همان طول گردید (شکل ۱۰).

شکل ۱۰: نسبت هزینه­ی حفر چاه افقی به قائم برای طول­های برابر و تغییرات آن با گذشت زمان.

در کانادا که عمده مخازنش دارای نفت سنگین می­باشند استفاده از چاه­های افقی با فاصله­ی کم به منظور بهره­برداری از مخازن مورد توجه قرار گرفته است. طول چاه­های افقی کانادا بین ۳۰۰۰  تا ۶۰۰۰ فوت متغیر می­باشند. به طور میانگین برای حفر چاه ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ فوتی برای مخزنی که در عمق ۱۵۰۰ فوتی قرار دارد، حدود ۱۸۵هزار تا ۲۳۵هزار دلار نیاز است. برای مثال در میدان واقع در دریاچه­ی Pelican (با نفت ۱۳ تا API 15) که نزدیک به ۳/۲ میلیارد بشکه نفت سنگین درجا دارد، با استفاده از ۴۵۰ حلقه چاه افقی حدود ۵ درصد از نفت درجا قابل بهره­برداری است. بنابراین به طور میانگین می­توان ۲۵۰هزار بشکه نفت از هر چاه افقی تولید نمود که با احتساب حدود ۲۳۰ هزار دلار هزینه برای هر چاه، میانگین تولید هر بشکه نفت از این میدان با استفاده از چاه­های افقی حدود یک دلار می­شود. درحالی­که این میانگین برای چاه­های قائم آمریکا حدود ۷ تا ۹ دلار و برای چاه­های افقی آمریکا حدود ۳ تا ۴ دلار برای تولید هر بشکه نفت خام می­باشد.

علاوه بر این مزیت چاه­های افقی در کانادا، با توجه به فاصله­ی نزدیک چاه­ها به یکدیگر با تزریق آب می­توان میزان تولید را افزایش داد. مثلاً با حدود افزایش یک درصدی ضریب بازیافت با استفاده از تزرییق آب، حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت قابل تولید خواهد بود. اما مسئله­ی مهم در تزریق آب فراهم نمودن حجم زیاد آب می­باشد.

در یکی از مخازن با تراوایی کم در آمریکا (mD 9/0 تا mD 2/0)، مخزن در ابتدا با استفاده از چاه­های قائم شروع به تولید نمود. هزینه­ی حفر هر چاه قائم حدود ۶۵۰ هزار دلار بود. هر چاه قائم به طور میانگین با دبی ۲۰ تا ۴۰ بشکه در روز تولید می­نمود که با گذشت زمان و با افت فشار مخزن از فشار اولیه­ی psi 4400، به دبی ۱۰ بشکه در روز می­رسید. به طوری­ که دیگر تولید نفت از این میدان با قیمت هر بشکه ۲۰ دلار دیگر صرفه­ی اقتصادی نداشت. بنابراین ایده­ی استفاده از چاه­های افقی مطرح گردید. تا اینکه میزان دبی تولیدی به ۶۰ تا ۱۰۰ بشکه در روز و میانگین تولید حدود ۲۵۰هزار تا ۴۰۰ هزار بشکه به ازای هر چاه رسید. حفر چاه­های افقی یا به صورت حفر مسیر جدید از درون چاه­های قائم قبلی بوده یا چاه­های افقی جدید از سطح حفر گردیدند. عمق مخزن حدود ۹۷۰۰ فوت می­باشد. هزینه­ی هر چاه افقی با استفاده از چاه قائم حدود ۶۷۰هزار دلار بوده در حالی­که حفر چاه افقی جدید حدود ۲/۲ میلیون دلار می­باشد. با در نظر گرفتن حفر یک چاه به منظور تزریق مجدد آب تولیدی درون مخزن، میانگین هزینه­ی حفر چاه­های افقی حدود ۴ دلار به ازای تولید هر بشکه نفت می­شود که حتی اگر قیمت نفت به بشکه­ای کمتر از ۱۰ دلار هم برسد، توجیه اقتصادی دارد.

در میادین Marginal آمریکا که دبی تولید با استفاده از چاه­های قائم حدود ۵ بشکه در روز (Marginal به معنای تولید کمتر از ۱۰ بشکه در روزاست)، استفاده از چاه­های افقی سابقه­ی موفقی داشته است. مثلاً برای یکی از مخازن واقع در عمق ۱۳۰۰ فوتی، با حفر چاه­های افقی با هزینه­ی ۱۲۰هزار دلاری، دبی تولید از ۵ بشکه نفت در روز و ۵۰ بشکه آب در روز به ۱۰ تا ۱۴ بشکه نفت در روز و ۰ تا ۲۸۰ بشکه آب در روز افزایش پیدا کرده است. استفاده از این تکنولوژی میانگین هزینه­ی ۳۳/۸ دلاری به ازای هر بشکه نفت تولیدی با استفاده از چاه قائم را به میانگین هزینه­ی ۳۳/۳ دلاری به ازای هر بشکه نفت تولیدی با استفاده از چاه افقی کاهش داده است.

  • مشکلات چاه­های افقی

همان­طور که در متن هم به آن اشاره شد، استفاده از چاه­های افقی همیشه بدون مشکل نبوده و بسته به شرایط موجود، ممکن است مشکلاتی را ایجاد نماید. از جمله این مشکلات می­توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • برای حفاری نخستین چاه افقی هزینه حفاری نسبت به حفر چاه قائم بالاست. چه بسا در پروژه­هایی که چاه اول حفر شده بسیار مورد توجه مسئولین قرار داشته، در تصمیم­گیری­های بعدی آن­ها نیز بسیار مؤثر است. برای مثال در آمریکا هزینه­ی چاه اول افقی حدود یک­و­نیم تا دو­ و نیم برابر حفر یک چاه قائم با طول یکسان است.
  • با استفاده از چاه­های افقی، تنها در یک زمان می­توان از یک ناحیه از مخزن تولید داشت. اگر تعداد لایه­های تولیدی از مخزن بیش­از یک ناحیه بوده و فاصله­ی این نواحی تولیدی زیاد باشد یا اختلاف تراوایی در لایه­ها و نواحی مختلف، متفاوت باشد، با استفاده از چاه افقی تنها می­توان از یک ناحیه تولید داشت، در نتیجه میزان تولید کاهش می­یابد.
  • میزان صرفه­ی اقتصادی چاه­های افقی در آمریکا حدود ۶۵ درصد است. به عبارت دیگر تنها دو چاه از سه چاه افقی از لحاظ اقتصادی قابل توجیه­اند. بنابراین میزان ریسک برای افزایش بهره­برداری از مخزن افزایش پیدا می­کند.
  • نتیجه­گیری

می­توان نتیجه­گیری­های زیر را از مطالب ارائه­شده داشت:

  • تکنولوژی استفاده از چاه­های افقی اگرچه نسبت به تکنولوژی­های دیگر استفاده­ شده در صنعت نفت، روش جدیدی محسوب می­شود، اما به صورت جدی در کشورهای توسعه ­یافته و نیز کشورهای خاورمیانه در دستور کار قرار گرفته است، به گونه­ای که قسمت عمده­ی چاه­های حفاری شده در کشورهای عمان، قطر و امارات متحده­ی عربی افقی می­باشند.
  • هزینه­های حفاری افقی اگرچه برای حفاری چاه­های نخستین نسبت به چاه­های قائم بالاتر می­باشد، اما با گذشت زمان و شناخت بهتر مخزن، این هزینه­ها برای چاه­های بعدی کاهش می­یابند. هر چند با در نظر گرفتن میزان هزینه­ی حفر هر چاه و میزان افزایش تولید با استفاده از آن چاه، می­توان دریافت که میانگین هزینه­ی حفر هرچاه به ازای تولید هر بشکه نفت برای چاه­های افقی کمتر از حفر چاه­های قائم است.
  • مشکلاتی نیز در صورت استفاده از چاه­های افقی نسبت به چاه­های قائم ایجاد می­شود که بایستی مورد نظر قرار گرفته و از حفر چاه­های افقی در مناطقی که مستعد ایجاد این مشکلات می­باشند، جلوگیری نمود.
  • کشورهایی که در حال حفر چاه­های افقی به صورت موفقیت­آمیز هستند تجربه­های شکست­های بزرگی در حفر این چاه­ها را داشته­اند و با ادامه­ی مسیر به موفقیت­های قابل توجه دست یافته­اند. بنابراین استفاده از این تکنولوژی مستلزم ریسک­پذیری بالا و نیز عدم یأس در برابر مشکلات می­باشد.

پیام سلیمانی- کارشناسی ارشد مهندسی مخازن هیدروکربوری دانشگاه صنعتی شریف

 

مراجع

[۱] Al-Buraik, K. A., and J. M. Pasnak. “Horizontal Drilling in Saudi Arabian Oil Fields: Case Histories .” SPE-25592. Society of petroleum engineers, 1993.

[۲] Al-Naama, A., A. Al-SahlaWi, R. Staley, H. Albotrous, B. Ekamba, and P. Guo. “Enhanced reservoir characterization with horizontal well logs in Dukhan field, Qatar.” IPTC-17517. Doha, Qatar: International petroleum technology conference, 2014.

[۳] Ishak, IB. “Review of horizontal drilling.” SPE 29812. Society of petroleum engineers, 1995.

[۴] Mcdaniel, B. W. “Horizontal Wells with Multi-Stage Fracs Provide Better Economics for Many Lower Permeability Reservoirs .” SPE-133427. Society of petroleum engineers, 2010.

[۵] Portilo, OE. “Drilling optimization in deep horizontal wells.” IPTC-15281. International petroleum Technology Conference, 2011.

[۶] Ribeiro, M. T., et al. “Real-Time Image Data for Successful Horizontal Drilling in Carbonate Reservoirs Onshore Abu Dhabi, UAE.” SPE-101916. Abu Dhabi, UAE : Society of petroleum engineers, 2006.

[۷] Uddin, Sh., J. D. Dolan, R. A. Chona, N. H. Gazi, K. Monteiro, and J. A. Al-Rubaiyea. “Lessons Learned from the First Openhole Horizontal Well Water Shutoff Job Using Two New Polymer Systems – A Case History from Wafra Ratawi Field, Kuwait.” SPE-81447. Society of petroleum engineers, 2003.

[۸] Zaidi, S., A. K. Pathak, and H. B. Al-hamadi. “Horizontal Drilling in Kuwait for Development of a Complex Carbonate Reservoir.” SPE-172555. Society of petroleum engineers, 2015.

 

[۱] Coning

[۲] Heterogeneous reservoirs

[۳] Kuwait Oil Company (KOC)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *