نگاهی به تجارت جهانی گاز طبیعی در سال ۲۰۱۵

چهار متغیر تاثیر گذار بر آینده تقاضای انرژی
اسفند ۱۷, ۱۳۹۶
تراز انرژی در سال ۲۰۱۶
اسفند ۱۷, ۱۳۹۶

نگاهی به تجارت جهانی گاز طبیعی در سال ۲۰۱۵

۲/۳۱ درصد LNG  ؛۸/۶۸  درصد خط لوله

 طی دو قرن اخیر گاز طبیعی منبع انرژی تقریباً پاکیزه، فراوان و ارزان قیمتی است که هم اکنون نیز به مقیاس وسیع برای مصارف صنعتی و خانگی به کار رفته و در طی دهه‌های آینده بهره‌برداری از آن گسترش خواهد یافت. امروزه سیاستمداران و صاحبان صنایع به دنبال آن دسته از حامل‌های انرژی هستند که آلاینده‌های کمتری تولید می‌کنند. به همین دلیل جهان به گاز طبیعی روی آورده است. روش‌های مختلفی برای استفاده از انرژی گاز وجود دارد که مهم­ترین آنها شامل موارد زیر است:

  • صادرات گاز از طریق خط لوله
  • گاز طبیعی فشرده شده (CNG)
  • LNG
  • گاز به جامد (GtS) یا هیدرات گازی (ترکیب آب و گاز)
  • تبدیل گاز به مایع (GtL)
  • گاز به برق
  • گاز به کالا Gas-to-Solid (شیشه، فولاد، آلومینیوم)
  • LPGگاز نفتی مایع شده

 

 

در طول چند سال گذشته، دو فرآیند در روند بازارهای گاز طبیعی حکمفرما بوده است: نخست رشد سریع گاز شیل در ایالات متحده آمریکا و دوم گسترش جهانی تجارت LNG. در ادامه به طور خلاصه به بررسی آماری روند تغییرات در بازار جهانی گاز پرداخته شده است و دلایل تغییرات مور تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.

در سال  ۲۰۱۵ میلادی واردات و صادرات گازطبیعی در دنیا به ترتیب به  ۹/۱۰۳۰ و  ۲/۱۰۴۶ میلیارد متر مکعب رسید که واردات نسبت به سال قبل ۰/۲ درصد و صادرات در دوره مشابه  ۷/۱ درصد افزایش داشته است. واردات گاز طبیعی کشورهای عضو و غیر عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD[1]) به ترتیب ۳/۷۵۹ و ۶/۲۷۱ میلیارد متر مکعب و صادرات آنها  ۰/۳۹۴ و ۲/۶۵۲ میلیارد متر مکعب بود. در سال  ۲۰۱۵، ۹/۶۲ درصد صادرات گاز جهان متعلق به دو منطقه­ی اروپا و آسیا و خاورمیانه بوده است. در این سال، ۲/۳۱ درصد از کل واردات گاز طبیعی جهان به صورت  LNG  و ۸/۶۸ درصد آن از طریق خطوط لوله صورت گرفته است.

تجارت جهانی  LNG از  ۷/۳۲۴ میلیارد متر مکعب در سال ۲۰۱۴ به  ۰/۳۲۲ میلیارد متر مکعب در سال ۲۰۱۵ رسید. این روند کاهشی در تجارت جهانی LNG، دلایل متعددی از جمله عدم توسعه شبکه خطوط لوله و اتصالات داخلی برخی از کشورهای وارد کننده LNG، به ویژه در کشورهای غیر سازمان همکاری و توسعه اقتصادی داشته است.

بررسی­های آماری نشان می­دهد که مهم­ترین تحولات در خصوص مبادلات گاز طبیعی مناطق و کشورهای مختلف جهان در سال ۲۰۱۵ و مقایسه آن با سال گذشته، بدین شرح می­باشد:

  • اختصاص حدود نیمی از واردات گازطبیعی جهان به کشورهای ژاپن، آلمان، ایالات متحده آمریکا، ایتالیا، چین، ترکیه، فرانسه و انگلیس با ۵/۵۵۴ میلیارد مترمکعب واردات.
  • اختصاص بیشترین افزایش واردات گازطبیعی در سال مورد بررسی به کشورهای آلمان و هلند با ۲/۱۳ و ۷/۸ میلیارد متر مکعب و بیشترین کاهش واردات به کشورهای ژاپن، کره جنوبی، اسپانیا و اوکراین با ۷/۷،۷/۵ ، ۰/۴ و ۰/۳ میلیارد متر مکعب.
  • افزایش واردات ۵/۶ میلیارد متر مکعبی کشورهای آمریکای شمالی عمدتأ به دلیل کاهش تولید کشور مکزیک.
  • افزایش ۴/۴ درصدی واردات گاز اروپا به دلایل متعددی نظیر:
  • آلمان با ۶/۱۴ درصد افزایش واردات در سال ۲۰۱۵، دارای رتبه نخست واردات گاز طبیعی در منطقه و جهان.
  • ایتالیا با ۲/۶۱ میلیارد متر مکعب واردات گازطبیعی، دومین کشور بزرگ واردکننده منطقه با ۸/۹ درصد افزایش نسبت به سال گذشته.
  • افزایش واردات گاز طبیعی هلند تا ۳۰ درصد، عمدتاً به دلیل کاهش تولید طی دو سال متوالی و اعمال قوانین مبنی بر کاهش تولید از میدان گرونینگن[۲].
  • جایگاه ویژه روسیه و اوکراین در سیاست­های انرژی اتحادیه اروپایی (روسیه بزرگترین صادرکننده انرژی خصوصاً در بخش گاز به اتحادیه اروپا و اوکراین مهم­ترین کشور ترانزیت این انرژی از مسکو).
  • کاهش ۵/۱۵ درصدی واردات گاز اوکراین به دلیل رکود شدید اقتصادی این کشور و نیز عدم پرداخت بدهی­های گازی و از سوی دیگر بروز تنش­های سیاسی میان روسیه و اوکراین از سال ۲۰۱۴ میلادی و الحاق کریمه از این کشور به روسیه و در نتیجه توقف خرید گاز از روسیه و روی آوردن اوکراین به کشورهای اروپایی.
  • ژاپن با ۵/۱۱۷ میلیارد مترمکعب واردات، بزرگ­ترین واردکننده گازطبیعی جهان.
  • واردات ۲/۵۸ میلیارد متر مکعب و افزایش ۵/۳ درصدی حجم واردات گاز طبیعی چین در سال ۲۰۱۵ و تأمین حدود یک سوم نیاز مصرفی گازطبیعی خود از طریق واردات و تدارک زمینه مصرف گازطبیعی به منظور کاهش وابستگی به زغال­سنگ و محافظت از محیط زیست.
  • اختصاص بیش از نیمی از صادرات گازطبیعی جهان به کشورهای روسیه، قطر، نروژ، کانادا و هلند با ۹/۵۵۹ میلیارد مترمکعب.
  • اختصاص بیشترین افزایش صادرات گازطبیعی در سال مورد بررسی به کشورهای روسیه، آلمان و نروژ با ۲/۱۱ ،۰/۸ و ۹/۷ میلیارد مترمکعب و بیشترین کاهش صادرات با ۸/۷ و ۸/۶ میلیارد مترمکعب به کشورهای هلند و یمن.
  • افزایش ۹/۵ درصدی رشد صادرات گازطبیعی روسیه با بیشترین حجم صادرات به کشورهای آلمان، ترکیه، ایتالیا و انگلیس توسط شرکت گازپروم.
  • افزایش ۱/۳۶ درصدی صادرات گازطبیعی آلمان، ناشی از در اختیار گرفتن بازار انرژی اروپای غربی و تبدیل شدن به بزرگترین هاب منطقه و بزرگ­ترین کشور ترانزیت اروپا.
  • افزایش صادرات گاز طبیعی نروژ به سایر کشورهای اروپایی به دلیل بالارفتن تولید گاز از یکی از میادین اصلی این کشور.
  • کاهش ۳/۱۳ درصدی صادرات گازطبیعی هلند در پی کاهش  ۷/۱۶میلیارد مترمکعبی تولید گازطبیعی آن در اثر کاهش میزان تولید گاز طبیعی از میدان گرونینگن،  بزرگترین حوزه گازی اروپا و نگرانی­ها نسبت به تبعات حفاری و احتمال افزایش زمین لرزه در این منطقه.
  • ایران تنها کشور صادرکننده گازطبیعی در منطقه خاورمیانه از طریق خط لوله، به علت عدم دسترسی به فناوری LNG.
  • افزایش صادرات استرالیا و آمریکا و روبرو کردن قطر با خطر از دست دادن سهم خود در بازار آسیا و عدم تمدید قراردادهای بلند مدت با این کشور.
  • سرمایه­گذاری هنگفت در طرح­های تولید و صادرات LNG دولت استرالیا و امیدواری در پیشی گرفتن این کشور در بازار  LNG دنیا از کشورهای قطر و مالزی در آینده­ای نزدیک.
  • کاهش ۱/۶ میلیارد مترمکعبی صادرات گازطبیعی مصر در پی کاهش ۱/۵ میلیارد مترمکعبی تولید این کشور و افزایش مصرف و افت تولید و تبدیل شدن این کشور از یک صادر کننده انرژی به یک وارد کننده انرژی.

در بخش دوم این مقاله به ادامه بحث در مورد تحولات در خصوص مبادلات LNG خواهیم پرداخت.

منابع:

  • World Energy Outlook 2017 – International Energy Agency.
  • کتاب آمارها و نمودارهای انرژی ایران و جهان ۱۳۹۲، وزارت نیرو – معاونت امور برق و انرژی – دفتر برنامه ریزی کلان برق و انرژی ناشر: وزارت نیرو، زمستان ۱۳۹۴٫
  • ترازنامه انرژی سال ۱۳۹۴، سایت رسمی وزارت نیرو http://www.moe.gov.ir/

[۱] Organization for Economic Co-operation and Development

[۲] Groningen

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *