تاثیر گذاری سیاست های ابلاغی مدیریت نفت وانرژی

IPICB MONOGRAM مکمل برند ایرانی تجهیزات نفتی
مرداد ۲۰, ۱۳۹۷
درکمیته تصمیم گیری حق وتو نداریم!
مرداد ۲۱, ۱۳۹۷

تاثیر گذاری سیاست های ابلاغی مدیریت نفت وانرژی

زمینه و هدف: سال‌ها است که نیاز به سیاست گذاری کلی و تبیین اصول و دستورالعملی برای سیستم مدیریتی نفتی کشور احساس شده است، لذا پس از ابلاغ این سیاست ها توسط مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، هدف در این نوشتار را درصد تاثیر گذاری و اولویت پیشنهادی این دستورالعمل قرار داده ایم.

اطلاعات و داده ها: اطلاعات مورد نیاز این پژوهش توسط سیاست های ابلاغی مدیر عامل شرکت ملی نفت با هدف بررسی، حفظ و توجه به سلامت نیروی انسانی به عنوان بالاترین سرمایه ملی و سازمانی، حفظ و توجه به محیط زیست، جلوگیری از آثار نامطلوب ناشی از اتلاف منابع، توجه به اصول پدافند غیر عامل و مدیریت بحران، مدیریت بر مبنای فرایند ها در تمامی سطوح، ارتقای فرهنگ و بهبود عملکرد از طریق توسعه و صلاحیت حرفه ای، انطباق با قوانین و مقررات ملی و بین المللی، کاهش و کنترل ریسک های عملیاتی و نظارت بر بهبود عملکرد پیمانکاران اتخاذ و ارائه شده است.
روش کار: در روش کمی، ۳ معیار اساسی حوزه نفتی یعنی استخراج، پردازش و فروش به عنوان معیار و فاکتور تاثیر گذار انتخاب شده اند. سپس فاکتور های هشت گانه با سه معیار فوق سنجیده می شوند. در روش کیفی، معیار را بر هزینه ها و تاثیر گذاری سیاست ها بر زندگی روزمره می سنجیم. در این جا چهار فاکتور تعیین کرده ایم که اصول ابلاغی به وسیله‌ی آن ها سنجیده می شود.

نتایج: پس از بررسی و محاسبات گسترده میزان درصد تاثیر پذیری و اولویت های پیشنهادی برای مدیران نفتی، عوامل هشت گانه به صورت زیر محاسبه شده اند:
انطباق با قوانین داخلی وبین المللی%۹/۱۷درصد، مدیریت فرایند=%۲۴، ارتقا فرهنگ و استفاده از نیروهای کارآمد=%۴/۲۴، توجه به پدافند غیر عامل=%۲/۴، حفظ و توجه به محیط زیست=% ۷/۶، حفظ سلامت نیروی انسانی=%۷/۶ ، نظارت بر پیمانکاران =%۷/۶ ، حذف ریسک های عملیاتی:%۴/۹

واژه های کلیدی: مدیریت انرژی، صادرات نفتی، استخراج، تولید، درآمدزایی، فروش

بدیهی است وجود یک برنامه و چارچوب جامع و کامل که دارای استاندارد های لازم در تمامی ابعاد در زمینه مدیریت انرژی و HSE باشد منجر به افزایش بازدهی درنقاط مختلف صنایع بالادستی و پایین دستی خواهد شد. با این توضیح به تحلیل و معرفی این اصول ابلاغی توسط مهندس «علی کاردر» مدیر عامل شرکت ملی نفت خواهیم پرداخت.

حفظ و توجه به نیروی انسانی: سلامت نیروی انسانی به دو قسمت تقسیم خواهد شد سلامت جسمی و سلامت روحی روانی. سلامت جسمانی شامل رعایت و اجرای نکاتی از قبیل نظارت دقیق بر اجرای اصول ایمنی و کاهش ضریب خطر در محیط کاریست.

حفظ و توجه به محیط زیست: به کارگیری اقدامات مناسب با دید کلان در جهت حفظ محیط زیست پس از انجام فرآیند صنعتی باعث بالا رفتن ضریب بهداشتی می‌شود و در نهایت منجر به کاهش هزینه های بازیافت فرایندی و غیر فرایندی خواهد شد.

توجه به پدافند غیر عامل: قطعا شرایط اضطراری و غیر قابل پیش بینی موجب می شود تا روند رو به رشد و عادی سیستم های قابل مطالعه و زیرمجموعه های فرایندی و غیر فرایندی مختل شود. در حقیقت پدافند غیر عامل به معنای کاهش آسیب پذیری درهنگام بحران بدون استفاده از اقدامات نظامی و صرفا با بهره‌گیری از فن مدیریتی خواهد بود.

مدیریت بر مبنای فرایندها در تمامی سطوح: شبکه فرایندی عبارت است از کلیه ی اقدامات مورد نیاز در محیط ها و مکان های جغرافیایی نفتی متفاوت جهت استخراج و ورود به چرخه ی پردازش تا تبدیل شدن به محصول مورد نظر. اساسا فلسفه ی تشکیل چرخه های فرایندی رسیدن به هدف یا همان تولید و عرصه ی مرغوب است.

ارتقا فرهنگ و بهبود عملکرد از طریق توسعه صلاحیت های حرفه ای، آگاهی و تجربه: توسعه صلاحیت های حرفه ای اگاهی و تجربه را می توان به طور خلاصه در شایسته سالاری معنا کرد. انتخاب سیستم گزینشی میان افراد دارای توانایی های کمی و کیفی (دارای تحصیلات و تجربه) باعث بالا رفتن راندمان سیستم کاری می‌شود. فرهنگ حرفه ای را می توان شامل موارد متعددی از جمله رعایت اخلاق و گفتار، تمرکز بر روی مسئولیت های محوله، عدم تمرکز به روی رفتار همکاران و تلاش برای ایجاد رفاقت در محیط کاری عنوان کرد.

انطباق با قوانین و مقررات بین المللی: استانداردهایی از جمله ۵S ، iso9000 و iso14 000 با پژوهش ها و تحقیقات فراوان توسط کارشناسان متفاوت حاصل گردیده. لذا استفاده از آن ها می‌تواند روش مطمئنی در استفاده از مباحث و بررسی های امتحان پس داده باشد.

حذف، کاهش و کنترل ریسک های عملیاتی: ریسک در لغت به معنای خطر کردن است. در صنعت نفت می‌توان با شناسایی و از بین بردن میزان خطرات احتمالی موجود در سیستم باعث افزایش راندمان در سیستم شد.

نظارت بر بهبود عملکرد پیمانکاران: واگذاری طرح‌های عمرانی و خدماتی و تعمیراتی بخش های مختلف نفتی به بخش خصوصی و پیمانکاری باعث گردیده ضریب احتمال وقوع حوادث به استناد موارد زیر افزایش یابد:
۱-عدم بازرسی و حضور دائمی نمایندگان پیمانکاران در محیط اجرایی عملیاتی
۲-اقتصادی محور بودن تفکر پیمانکاری و در نهایت سرعت بخشیدن به کار
۳-کاهش بهبود در روند تامین مالی کارگران ونیروها ودر نهایت ایجاد درگیری ذهنی

بررسی کیفی:
ابتدا الزامات صنعت نفت را مشخص کرده سپس اصول هشتگانه را به وسیله آن تحلیل می کنیم. فاکتور های اساسی عبارتنداز: استخراج، پردازش، فروش
طبق جدول زیر مشخص کرده ایم کدام یک از اصول هشت گانه در فاکتور های اساسی حوزه نفتی موثرند.

اکنون دنبال به دست آوردن ترکیب درصدی برای اولویت بندی اصول هشتگانه و تعیین درصدی آنها هستیم.
ابتدا برای به دست آوردن این مسئله، الزامات فاکتور‌های استخراج ، فروش و پردازش را که از اهمیت بالاتری برخوردارند به عنوان واسطه و تعیین کننده میزان استفاده می کنیم.
این معیارها عبارتند از:
استفاده از ادات و ابزار، کیفیت فرایندی، بازاریابی، ارزیابی ریسک، هماهنگی، تولید با کیفیت محصول قابل استفاده، نظام اداری، بازرسی و نظارت
=۶/۸= اهمیت کمی استخراج ,=۷/۸= اهمیت کمی پردازش
=۸/۶= اهمیت کمی فروش
۲۴=۳*۸ = میزان کل تاثیر گذاری استخراج پردازش و فروش
۵۴/۰=۲۴/۱۳= حفظ و توجه به نیروی انسانی= حفظ و توجه به محیط زیست = نظارت بر بهبود عملکرد پیمانکاران
۷۹/۰=۲۴/۱۹= حذف و کاهش ریسک های عملیاتی = مدیریت بر مبنای فرایند = ارتقا فرهنگ
۲۵/۰=۲۴/۶= انطباق برقوانین بین المللی، ۲۹/۰=۲۴/۷= توجه به پدافند غیر عامل


بنابر این با جمع موارد فوق میزان کل تاثیر گذاری فاکتور‌های هشت گانه برابر با ۴٫۵۳خواهد بود. درصد هر کدام از معیار ها در روش کمی با تقسیم میزان اهمیت هر مورد بر میزان کل تاثیر گذاری به شکل زیر محاسبه خواهد شد:
% ۹/۱۱= حفظ و توجه به نیروی انسانی= حفظ و توجه به محیط زیست= نظارت بر بهبود عملکرد پیمانکاران
% ۴/۱۷= حذف و کاهش ریسک های عملیاتی= مدیریت بر مبنای فرایند= ارتقا فرهنگ
%۵/۶= توجه به پدافند غیر عامل،%۶/۵ = انطباق با قوانین بین المللی

بررسی کمی:
برای بررسی کیفی می بایست درصد عوامل هشت گانه در جامعه و درآمد ها و هزینه و تاثیر گذاری در زندگی مردم را بسنجیم.
فاکتور‌های مورد بررسی و تاثیر‌گذار در این حالت:۱- درصد بودجه و درآمد کشوری از فروش نفت ۲- میزان صادرات و درآمد زایی نفت پالایش شده‌ی داخلی۳- میزان استفاده‌ی جامعه آماری داخلی از نفت و مشتقات آن ۴- درصد کاهش فروش و میزان استخراج تولید در شرایط تحریم
*در سال ۲۰۱۴ درآمد ۵۳٫۶ میلیارد دلار گزارش شده است.
*طبق اعلام گمرک ایران اکثر صادرات مشتقات و مواد پالایش شده‌ی نفتی شامل گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی مایع شده با سهم % ۴/ ۴ کل صادرات، پروپان مایع شده با سهم% ۹۸/۳ کل صادرات و قیر با سهم% ۴۷/۳ می باشند. که کل این میزان برابرست با: %۸۵/۱۱
اگر درآمد کل صادرات کشور که توسط ریاست گمرک اعلام شده را ۰۰۰/۰۰۰/۴۱۵/۴۲ دلار بدانیم آن گاه %۸۵/۱۱ آن برابر می‌شود با:
۰۰۵/۱۷۷/۰۲۶/۵= میزان درآمد صادرات مواد پالایش شده نفتی بر حسب دلار
میزان استفاده جامعه آماری از نفت و مشتقات پالایش شده آن:
غالب استفاده از مشتقات نفتی به محصولاتی همچون گاز مایع، بنزین، نفت سفید، سوخت هواپیما، گازوییل، قیر و گوگرد بر می گردد. آمار استفاده از موارد فوق را طبق اطلاعات داده شده توسط شرکت ملی پخش فراورده های نفتی می سنجیم. میزان مصرف lpg ، ۵۸۰۰تن در روز است که این میزان در سال ۰۰۰/۱۱۷/۲ تن می شود:
۲۱۱۷۰۰۰ton/year= میزان مصرف lpg
هزینه هر کیلوگرم گاز مایع برابر با ۲۱۰تومان است که میزان مصرف بر اساس دلار در سال۱۰۵/۹۹۲/۱۱۶ دلار می‌شود.

میزان مصرف بنزین: در سال ۹۳ ،طبق اعلام سخنگوی پخش ۳۲ میلیون لیتر بنزین مصرف شده است که اگر قیمت بنزین در ان سال۱۰۰۰ تومان باشد هزینه‌های عمومی در این بخش بر اساس دلار در سال برابر است با ۰۵۲/۴۲۱/۸ دلار

هزینه مصرف سوخت هواپیما: هر لیتر بنزین هواپیما ۶۰۰ تومان اعلام شده و طبق اعلام سرپرست دانشکده صنعت نفت هوانوردی روزانه به طور میانگین ۳ تا ۵/۳ میلیون لیترمصرف سوخت هواپیما داریم. اگر این میانگین را در طول یک سال حساب کنیم آنگاه هزینه کل لیتر مصرفی در یک سال، برابر است با: ۱۵۰/۲۶۳/۱۸۷ دلار
گازوییل: با برآورد ۱۰۰ میلیون لیتری مصرف گازوییل کشور (به طور میانگین) توسط عضو کمیسیون انرژی مجلس و تخمین هر لیتر گازوییل ۵۰۰ تومان، میزان مصرف گازوییل یک سال بر مبنای دلار، برابر است با: ۵۷۸/۶۳۱/۸۰۲/۴ دلار
هزینه های تقریبی بخش های عمومی و مصرفی از محصولات و مشتقات نفتی:
نرخ هزینه بنزین+نرخ هزینه سوخت هواپیما+نرخ هزینه گاز مایع+نرخ هزینه گازوییل
۰۵۲/۴۲۱/۸+۳۱۵/۷۲۶/۱۸+۲۱۰/۶۹۹/۱۱+۵۷۸/۶۳۱/۸۰۲/۴= ۱۵۵/۴۷۸/۸۴۱/۴
تمامی هزینه های محاسبه شده به دلار می باشد.

*درصد کاهش فروش
و میزان استخراج و تولید در شرایط تحریم
سال ۲۰۱۲، صادرات نفت ایران تا ۴۰ درصد کاهش یافت. قطع دسترسی به درآمد های نفتی و تحریم شرکت‌های سرمایه گذاری از تبعات این تحریم ها بود. طبق آمار در این سال میزان تولید در اثر تحریم به پایین‌ترین حد خود از سال ۶۸ رسید که برابر ۰۰۰/۷۰۰/۲ بشکه در روز بود. با افزایش تحریم‌ها در سال‌های ۹۱ و۹۲ تولید ملی به منفی ۷/۴ درصد رسید. همین طور روند صادرات نفت خام طی پایین‌ترین روند خود از سال ۶۸ به ۰۰۰/۹۵۰ بشکه در روز رسید. با وجود این که قیمت نفت در این سال‌ها ۴۴ درصد افزایش یافت اما با این حال میزان صادرات نفتی نسبت به سال های قبل از تحریم ۵۰ درصد کاهش یافت و به زیر ۵۰ میلیارد دلار رسید. در این سال ها قیمت هر بشکه نفت۱۰۷ دلار معامله شد که اگر تحریم وجود نداشت و میزان صادرات نفتی نرمال بود، این عدد برابر با ۰۰۰/۴۰۰/۲ بشکه در روز بود، که میزان صادرات نفت در سال ۰۰۰/۰۰۰/۷۳۲/۹۳ دلار می‌شد.

$۰۰۰/۰۰۰/۷۳۲/۹۳= ۱۰۷*۳۶۵*۰۰۰/۴۰۰/۲
$۰۰۰/۰۰۰/۷۳۲/۴۳=۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۵۰-۰۰۰/۰۰۰/۷۳۲/۹۳=
خسارت صادراتی کشور در شرایط تحریم=

میزان استفاده ی داخلی+میزان خسارت تحریم+میزان صادرات مواد پالایشی+میزان صادرات نفت خام= جمع کل تاثیرگذاری فاکتور های یاد شده
میلیارد$ ۱۵۵/۴۷۸/۸۴۱/۴ + میلیارد$ ۷۳۲/۴۳ + میلیارد$ ۰۲۶/۵ + میلیارد$ ۶/۵۳ = میزان تاثیر پذیری کل فاکتور های چهار گانه

میلیارد$ ۳۸۶/۱۰۷ = میزان تاثیر پذیری کل فاکتور‌های چهار گانه

میزان تاثیر پذیری کل فاکتور های چهارگانه/میزان هزینه هرعامل=درصد تاثیر پذیری فاکتورهای چهارگانه
%۴۹٫۹=۱۰۰*۴۹۹/۰=۱۹۹/۱۰۷ میزان صادرات نفت خام
%۴۰٫۷=۱۰۰*۰٫۰۴۰۷=۱۹۹/۱۰۷= تحریم (میزان خسارت تحریم)
% ۴٫۷= ۱۰۰*۰٫۰۴۶=۱۹۹/۱۰۷= صادرات مواد پالایشی
% ۴٫۵=۱۰۰*۰٫۰۴۸=۱۹۹/۱۰۷ استفاده ی داخلی

اکنون طبق جدول تاثیر فاکتور های چهار گانه کیفی را بر عوامل هشت گانه ابلاغی بررسی می کنیم.

میزان صادرات نفت خام+صادرات مواد پالایشی+تحریم+میزان استفاده داخلی=میزان تاثیر پذیری هر عامل
۹۵٫۲= ۰+ ۴٫۶ + ۴۰٫۷ + ۴۹٫۹ = انطباق باقوانین بین المللی
حفظ و توجه به نیروی انسانی= حذف و کاهش ریسک های عملیاتی=نظارت بر عملکرد پیمانکاران= توجه به محیط زیست= پدافند غیر عامل= ۴٫۸= ۴٫۸ + ۰+ ۰+ ۰
ارتقا فرهنگ ۱۰۰=۴٫۸ + ۴٫۶ + ۴۰٫۷ + ۴۹٫۹
۹۷٫۴= ۴٫۸+ ۰+۴۲٫۷ + ۴۹٫۹ = مدیریت بر مبنا فرایند
۳۱۶٫۶=(۴٫۸*۵ ) + ۹۷٫۴ + ۱۰۰ + ۹۵٫۲ = میزان کل تاثیر پذیری عوامل هشت گانه در حالت کیفی
میزان کل تاثیر گذاری عوامل هشت گانه/میزان تاثیر گذاری هر عامل= درصد کیفی تاثیر گذاری عوامل هشت گانه ابلاغی

%۳۰= ۳۱۶٫۶/۹۵٫۲= انطباق باقوانین بین المللی،
% ۳۱٫۵= ۳۱۶٫۶/۱۰۰= ارتقا فرهنگ،
% ۳۰٫۷= ۳۱۶٫۶/ ۹۷٫۴= مدیریت بر مبنای فرایند

حفظ و توجه به محیط زیست = حفظ و توجه به نیروی انسانی= حذف و کاهش ریسک های عملیاتی = نظارت بر عملکرد پیمانکاران = توجه به پدافند غیر عامل = %۱٫۵=۳۱۶٫۶/۴٫۸

نتیجه گیری:
تعیین میزان درصد کلی هر کدام از عوامل هشت گانه:
۲۰۰/(درصد تاثیر کیفی+درصد تاثیر کمی)=درصد تاثیر گذاری کلی هر عامل
% ۱۷٫۹= ۲۰۰/ (%۳۰٫۳+ % ۵٫۶) انطباق با قوانین
% ۲۴= ۲۰۰/ (% ۳۰٫۷ + % ۱۷٫۴) مدیریت فرایند
% ۲۴٫۴ = ۲۰۰/ (%۳۱٫۵ + ۱۷٫۴) ارتقا فرهنگ
% ۴٫۲ = ۲۰۰ / (%۱٫۵ + % ۱۱٫۹) توجه به پدافند غیرعامل
% ۶٫۷= ۲۰۰/ (% ۱٫۵ + % ۱۱٫۹) حفظ و توجه به محیط زیست
% ۶٫۷ = ۲۰۰ / (%۱٫۵ + % ۱۱٫۹) حفظ و توجه به سلامت نیروی انسانی
% ۹٫۴ = ۲۰۰/ (% ۱٫۵+ % ۱۷٫۴) حذف ریسک های عملیاتی
% ۶٫۷= ۲۰۰/ (% ۱٫۵+ % ۱۱٫۹) نظارت بر بهبود عملکرد پیمانکاران

حسین رضازاده کاوری-کارشناسی ارشد مهندسی شیمی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *