IPICB MONOGRAM مکمل برند ایرانی تجهیزات نفتی

بررسی روند بهای تمام شده اجرای توسعه میدان گازی پارس جنوبی درشرایط تحریمی وغیرتحریمی
مرداد ۱۷, ۱۳۹۷
تاثیر گذاری سیاست های ابلاغی مدیریت نفت وانرژی
مرداد ۲۰, ۱۳۹۷

IPICB MONOGRAM مکمل برند ایرانی تجهیزات نفتی

 

آیا محصول شما مونوگرام API دارد؟ برای سازندگانی که چندین دهه است برای صنعت نفت کشور تجهیز تولید می کنند، این سوال آشنایی آست. سوالی که هم شرکت‌های نفتی دولتی به عنوان استفاده کننده و هم سازندگان داخلی تجهیزات نفتی به عنوان عرضه کننده، به روشنی جواب آن را می‌دانند. با این حال وقتی یک سازنده داخلی، تجهیزی را برای اولین بار به روش مهندسی معکوس و یا تولید دانش فنی در داخل می‌سازد و ضروزت دارد که محصول تولید شده، تست میدانی شود، موضوع نداشتن استاندارد بین‌المللی و مشخصا مونوگرام API به میان می‌آید. و توجیه این حساسیت هم ریسک بالای استفاده از تجهیزات فاقد استاندارد در صنعت نفت حساس است که تبعات پرهزینه‌ای به دنبال خواهد داشت. خلاصه این‌که برای محصولاتی که فاقد گواهینامه معتبر بین المللی هستند امکانی برای نصب آزمایشی و تست میدانی کمتر بوجود می آید.
این قصه وقتی جذاب تر می شود که برای خرید تجهیزات به اصطلاح خارجی که توسط واسطه های دست چندم عرضه می شود، امکان بازرسی حین ساخت وجود ندارد (به همان دلیلی که امکان گرفتن مونوگرام API برای تجهیزات ساخت داخل مقدور نیست) و فقط به تعدادی مدارک گاها دستکاری شده بسنده می شود و ریسک استفاده از تجهیزات نامطمئن و تبعات مالی آن به فراموشی سپرده می شود. در حالی که به باور کارشناسان فنی، وقتی امکان بازرسی ونظارت فنی حین ساخت وجود نداشته باشد، مدارک فنی و گواهینامه های ارائه شده نیز چندان معتبر نیست.
یکی از همین کارشناسان، خرید خارجی در یکی از پروژه‌های بالادستی نفت را این چنین روایت می‌کند: چند سال پیش در یکی از پروژه های دریایی صنعت نفت کشور، پیمانکار اصلی برای تامین یکی از تجهیزات درون چاهی،یک سازنده اماراتی را معرفی کردکه برای کارشناسان فنی پروژه ناشناخته بود. و ادعا می‌کردند که این شرکت با یک شرکت معتبر امریکایی همکار است که به علت شرایط بین‌المللی امکان حضور مستقیم شرکت آمریکایی در پروژه وجود ندارد. طبق معمول بررسی فنی سازندگان خارجی، ابتدا سراغ سایت‌های عمومی آنها در اینترنت رفتیم و نه تنها هیچ ساختار و نشانه ای که ثابت کند شرکت مزبور سازنده معتبری در زمینه وسایل درون چاهی است، پیدا نکردیم بلکه شواهد نشان می‌داد که چند روزی بیشتر از ایجاد شتابزده سایت بدون ارائه هیج اطلاعات فنی نمی‌گذرد.
در گام دوم بررسی فنی قرار شد که از کارگاه و مجموعه های تست شرکت معرفی شده در امارات بازدید فنی کنیم. در آنجا هم تنها چیزی که ندیدیم کارگاه ساخت و حتی مونتاژ بود و بیشتر شبیه سوله‌ای بود که چند روزی برای یک کار خاص اجاره شده باشد. یک کانکس خالی هم بیرون محوطه سوله گذاشته بودند و مدعی بودند که این کانکس اتاقک تست تجهیزات است. وقتی هم که نقشه های ساخت تجهیزات را درخواست کردیم، بعد از چند ساعت معطلی، چند صفحه کپی در اختیارمان گذاشتند که مشخص بود اجزا متفاوتی را کنار هم گذاشته و از روی آن کپی گرفته بودند، بطوری که آرم شرکت به اصطلاح آمریکایی در چهار صفحه اسناد ارائه شده ، در نقاط مختلف صفحات قرار گرفته بود. پس از بررسی دقیق اسناد و در سطری که یادشان رفته بود اسم شرکت صاحب نقشه را خط خطی کنند، متوجه شدیم که نقشه ها متعلق به یکی از سازندگان آمریکایی تجهیزات درون چاهی – البته نه آن شرکت آمریکایی که به عنوان همکار شرکت اماراتی معرفی شده بود- است.

در بازگشت از بازدید، گزارش کردیم که این شرکت از نظر فنی مورد تایید نیست ولی بنا به دلایلی که عمده ترین توجیهش شرایط بین‌المللی موجود بود، تصمیم گرفته شد که از وسایل آن شرکت ناشناخته استفاده شود و نتیجه‌اش این شد که آن چاه خاص دوبار دیگر تعمیر وحفاری مجدد و میلیون‌ها دلار ضرر به صنعت نفت کشور وارد گردید.
این تنها نمونه ای است از ترجیح دادن شرکت های ناشناخته خارجی به جای سازندگان داخلی که تمام مراحل تامین مواد اولیه، طراحی، ساخت، کنترل کیفیت، تست نهایی و حتی بسته بندی و چگونگی حمل محصولش توسط بازرسان قابل بازدید و کنترل است. با این وجود بازهم برخی هنوز اصرار دارند که داخلی‌ها تا مونوگرام API نگیرند، نمی‌شود به محصولات آنها اعتماد کرد. به گفته یکی از کارشناسان بالادستی نفت، بهترین گواهینامه API برای سازندگان داخلی این است که محصول آنها بیش از یک دهه است که در داخل و بیرون چاهها و کارخانجات پایین دستی نصب است و هنوز هیچ اتفاق منجر به فاجعه‌ای در صنعت نفت بدلیل استفاده از این تجهیزات رخ نداده است.

تداوم این اختلاف فنی، مسئولین وزارت نفت را مجبور کرد تا برای گواهی کردن کیفیت محصولات ساخت داخل مورد نیاز صنعت نفت چاره‌ای پیدا کنند. از سال ۹۳ و با تعریف پروژه‌های دهگانه در این وزارتخانه، رسما وزارت نفت سکان بومی سازی تجهیزات استراتژیک مورد نیاز این صنعت را بدست گرفت. تجهیزاتی که در قالب این پروژه ها قرار است تولید شوند باید دارای برند ایرانی با کیفیت و قیمت قابل رقابت با تولیدات مشابه خارجی به صنعت نفت عرضه شوند. هرچند که از چند دهه قبل تجهیزات زیادی توسط صنعتگران داخلی تولید و در این صنعت استفاده شده است اما دکتر مقدم معاونت پژوهش وفناوری وزات نفت در آن سال معتقد بود که تجهیزات ساخته شده عمدتا به روش مهندسی معکوس و خارج از فرایند فناورانه بوده است. و باید سازندگان داخلی در قالب روش های ارزیابی فناورانه مورد نظر وزارت نفت که با همکاری دانشگاه شریف ارائه شده بود تحت ارزیابی فناورانه در سه سطح MRL,TRL,CRL قرار بگیرند.
گام اول برای اجرایی شدن این پروژه‌ها تجمیع تقاضا‌های شرکت‌های متقاضی و استفاده کننده از تجهیزات سرچاهی و رشته تکمیلی درون چاهی، پمپ های درون چاهی و سرچاهی، انواع مته های حفاری (صخره ای، الماسی، مغزه گیری)، انواع شیرهای کنترلی، ایمنی و تجهیزات جانبی، انواع لوله ها ، لوله های جداری، لوله های مغزی، لوله های حفاری و لوله های جریانی بدون درز، الکتروموتورهای ضد انفجار و دور متغیر، ماشین‌های دوار (توربین، کمپرسور و پمپ‌ها شامل پمپ‌های گریز از مرکز)، فولادهای آلیاژی، ابزارهای اندازه گیری حفاری و ساخت پیگ های هوشمند تحت عنوان ده گروه کالایی بود. که به شرکت های زیر مجموعه وزارت نفت اعلام گردید تا ۲۰درصد نیاز خود به تجهیزات فوق را به نحوی که فعالیت‌های جاری شان را مختل نکند بصورت ثبت سفارش خرید در سیستم تدارکات و کالاهای هرشرکت به این پروژه‌ها اختصاص دهند. به گفته متولیان پروژه‌ها در معاونت پشتیبانی و ساخت کالای تهران، سخت‌ترین مرحله اجرایی این پروژه‌ها همبن تجمیع تقاضا ها بود که در نهایت هم بدلیل عدم تجمیع تقاضا دو پروژه هنوز به سرانجام نرسیده است. مهمترین شرکت‌های تابعه نفت برای ثبت این تقاضا، اصرار به خرید کالای با کیفیت خارجی و بی اعتمادی به سازندگان داخلی بدلیل نداشتن گواهینامه API بود. به همین دلیل وزارت نفت اعلام کرد تجهیزاتی که در قالب این پروژه‌‌‌ها به صنعت نفت کشور تحویل می شود با گواهینامه کیفیت محصول همراه خواهد بود.
سه سال بعد ودر موعد تحویل اقلام برخی پروژه‌ها مانند تجهیزات سرچاهی و درون چاهی که با توجه به سابقه بومی شدن آنها در کشور، در این پروژه‌ها هم زودتر از سایر اقلام به مرحله تولید و تحویل رسیدند، نوبت به ارائه گواهینامه رسید. وزارت نفت از سال ۹۳ و موازی با برگزاری مناقصات و تعیین سازندگان هر گروه کالایی، با ایجاد تغییرات ساختاری و محتوایی در انجمن نفت ایران، بخش اجرایی این نهاد علمی و پژوهشی را تقویت کرد. بطوری که این انجمن همانند انجمن نفت آمریکا که متولی دادن گواهینامه API به سازندگان تجهیزات نفتی است، قرار شد به تولید کنندگان داخلی گواهینامه کیفیت محصول IPICB بدهد.
گام بعدی تعیین نهادی استاندارد محور بنام “نهاد صدور گواهینامه کیفیت صنعت نفت ایران ” به عنوان بازوی اجرایی و فنی انجمن نفت برای ارزیابی سازندگان و صدور گواهینامه بر اساس استاندارد ایزو ۱۷۰۶۵ بود. اما این نهاد با چه شاخص‌هایی باید سازندگان را ارزیابی می‌کرد. بدلیل تخصصی بودن این اقلام و نبود سابقه استانداردی برای آنها قرار شد وزارت نفت با تشکیل گروه‌های با نام کمیته‌های مرجع استاندارد برای هریک از ده گروه کالایی که متشکل از نخبگان صنعت نفت و نمایندگانی از سازندگان داخلی و انجمن های تخصصی مانند استصناو ستصا و البته سازمان ملی استاندارد کشور بود، برای هر گروه یک سبد استانداردی تعریف کند. این سبد، تمامی استانداردهای بین‌المللی را که یک سازنده باید از مرحله انتخاب مواد اولیه تا تحویل کالا به مشتری رعایت کند شامل می‌شود. پس از تعیین این سبد استانداردی و البته تایید سازمان ملی استاندارد، تحت عنوان “آیین کار استاندارد صنعت نفت ایران” برای هر گروه کالایی از اقلام دهگانه به نهاد صدور گواهینامه کیفیت تحویل داده شد.
با این سبدهای استانداردی، ارزیابی شرکت‌های متقاضی از سال ۱۳۹۵ آغاز شد و در اولین روز آذرماه سال ۱۳۹۶ اولین گواهینامه کیفیت محصول به شماره ۹۶۰۹۰۱ و با عنوان مونوگرام IPICB برای چهار محصول توربین گازی MGT-30,MGT-70، توربین بخار MST-50C و کمپرسوهای سانتریفیوژشرکت توگا صادر گردید. شرکت‌های وتکو، پمپیران و خرد صنعت اروند نیز سه شرکت دیگری هستند که تا تیرماه ۹۷ موفق به گرفتن این گواهینامه کیفیت شده‌اند تا گام ارائه محصول تولید داخل با گواهینامه کیفیت در قالب پروژه‌های دهگانه کامل شود.
گام آخر این پروژه مهم ملی، دادن اعتبار بین المللی به این گواهینامه هاست تا امکان صادرات برای تجهیزات نفتی تولید شده در کشور با برند ایرانی فراهم شود.

چشم انداز نفت در این شماره چگونگی شکل‌گیری نهاد صدور گواهینامه کیفیت و نیز دادن مونو‌گرام IPICB به چهار شرکت پیشرو در این زمینه را بررسی کرده است. هرچند که برخی ذی‌نفعان همانند انجمن نفت ایران و شرکت پمپیران تمایل چندانی برای استفاده از این تریبون رایگان جهت تشریح دستاوردهای کار ملی بزرگشان از خود نشان ندادند.

قدرت اله حیدری

دیدگاه ها بسته شده است