مطالبات معوقه سد راه اولین برند ایرانی SRP

کارِ اقماری عشق است
دی ۸, ۱۳۹۷
فهرست کامل ۸۴ قلم تجهیزات نفتی خارجی دارای مشابه داخلی
دی ۸, ۱۳۹۷

مطالبات معوقه سد راه اولین برند ایرانی SRP

پنج ماه پس از نصب موفقیت آمیزاولین پمپ میله ای کششی (SRP) در یکی از چاه‌های مناطق نفت خیز جنوب به عنوان یکی از پروژه های بومی سازی اقلام دهگانه که با مشارکت دانشگاه شهید چمران اهواز وشرکت دانش بنیان فراز نوین اندیش اروند به سرانجام رسید، نوسانات قیمت اولیه و عدم پرداخت مطالبات توسط کارفرما، ادامه این پروژه ملی را با مشکل مواجه کرده است. حامد گرامی مدیر عامل شرکت مجری این پروژه که برند ایرانی (FARAZ ) را برای اولین پمپ میله ای کششی(SRP ) ساخت داخل برگزیده است در گفتگو با چشم انداز نفت مشکلات موجود برای ادامه این طرح را تشریح کرده است.

با گذشت یکسال از ساخت اولین SRP ایرانی و نصب آن در یکی از چاه‌های مناطق نفت خیز جنوب، تاکنون چند دستگاه دیگر نصب و راه اندازی شده است؟
اولین پمپ SRP ساخته شده، بر روی چاه آب تیمور ۵۰ نصب شد که پس از موفقیت آمیز بودن عملیات پمپاژ، نصب دومین مجموعه نیز به فاصله ۳ ماه بر روی چاه اهواز ۴۸۰ انجام پذیرفت که هم اکنون هر دو پمپ با دبی تقریبی ۱۰۰۰ بشکه در روز در مدار تولید قرار دارند، هرچند این مدل طراحی و اجرا شده توان تولید تا ۲۰۰۰ بشکه را داراست که با توجه به الزامات چاه و مخزن و شرایط تاسیسات بهره برداری، نرخ تولید توسط بهره بردار، مدیریت و کنترل می گردد. البته با توجه به دانش فنی کسب شده، توان طراحی و ساخت و اجرای با ظرفیت های تولید بالاتر و مورد نظر کارفرما وجود دارد.

آیا عملیات نصب نیز توسط متخصصان ایرانی انجام شده است؟
جدا از کسب دانش فنی ساخت این تلمبه ها، نصب پمپ درون چاهی در اعماق زیاد چاه‌های نفت در زیر زمین و با در نظر گرفتن شرایط درون چاهی، مثل وجود سیالات حفاری، سیالات و ذرات جامد تولیدی لایه های زمین، مواد قابل اشتعال، مواد خورنده و فشار و دمای بالا، نیازمند طراحی دقیق عملیات رانش و نصب و پیش بینی و محاسبه شرایط و ریسک‌ها و برنامه ریزی و آمادگی تجهیزاتی و عملیاتی بوده و علاوه بر آن، مهارت و تبحر بسیار بالای تیم عملیاتی را طلب می نماید. که همین عوامل سبب شده است که دیگر شرکت‌های تامین کننده پمپ‌های درون چاهی، از نفرات خارجی جهت رانش و نصب استفاده کنند. در ابتدای شروع قرارداد، برنامه ریزی ما نیز به گونه ای بود که ابتدا در زمینه کسب دانش فنی ساخت این تلمبه ها خود کفا شویم و سپس نسبت به اخذ دانش فنی نصب و انجام محاسبات و شبیه سازی های نرم افزاری نصب این تلمبه ها اقدام کنیم. خوشبختانه با برنامه ریزی انجام شده، پس از اجرای موفقیت آمیز پروسه ساخت این تلمبه‌ها و در مرحله دوم تدوین دانش فنی، دستیابی به دانش طراحی و اجرای عملیات پیچیده رانش، نصب و مراحل راه اندازی و بهره برداری بدون استفاده از نفرات خارجی به عمل آمد که خوشبختانه با موفقیت صد در صدی پیاده سازی شد. گواه این امر، اجرای کامل دو فقره عملیات رانش، نصب و راه اندازی بدون هیچ مشکلی و بدون هیچ زمان تاخیر و یا توقفی و دقیقاً منطبق بر طراحی انجام شده، می باشد.

عملکرد و طول عمر پمپ‌های ساخت داخل در قیاس با نمونه خارجی چگونه بوده است؟
اصولاً از مزایای مهم پمپ‌های SRP در مقایسه با سایر روش های فرازآوری مصنوعی، همین طول عمر بالا و نیاز به تعمیرات حداقلی آنها (در صورت طراحی و اجرای صحیح) است که این نکات در طراحی های لحاظ شد. چرا که تجارب پمپ های نصب شده قبلی توسط شرکت‌های خارجی و اشکالات و کمبودهایی که کارفرما شناسایی و به مرور زمان آنالیز کرده بود، همگی در طراحی و ساخت و اجرای انجام شده لحاظ شده است و در طول اجرای پروژه ارکان مختلفی شامل اداره بازرسی مهندسی مدیریت ساخت شرکت ملی نفت، کارگروه پمپ های درون چاهی مناطق نفتخیز جنوب، بازرس فنی شخص ثالث شرکت ملی نفت، تیم هایی از مدیریت نظام تامین و تجاری سازی فناوری وزارت نفت، تیم ارزیابی فناورانه تکنولوژی و ساخت دانشگاه‌های شریف و تهران، نهاد صدور گواهی کیفیت انجمن نفت ایران، کارگروه ویژه استانداردهای شرکت ملی نفت، ادارات مهندسی و بررسی منابع شرکت ملی نفت و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، هر کدام بصورت ویژه و مستقل بر نحوه اجرای کار نظارت داشته اند. نظارت این چنینی در هیچ کدام از پروژه های پیشین سابقه نداشته است. تجربه نصب و راه اندازی بدون مشکل و کارکرد روان دستگاه‌ها در این مدت، گواهی بر برتری کیفی و فنی مدل ساخته و اجرا شده است.

قرارداد دانشگاه چمران در قالب پروژه اقلام دهگانه ساخت چند دستگاه بوده است؟ چرا تاکنون فقط دو دستگاه ساخته شده است؟
پروژه ساخت داخل SRP شامل ۱۵ مجموعه در قالب دو قرارداد است که بر مبنای مراحل تعریف شده پروژه های ۱۰ گانه، ابتدا می‌بایست برای هر قرارداد یک واحد ساخته شده و پس از طی کلیه مراحل بازرسی ها و آزمایشات و نتایج عملیاتی، تاییدیه تولید انبوه صادر گردد. به همین دلیل پس از ساخت اولین مجموعه های مربوط به هر یک از قراردادها ، مدت زمانی نیز صرف نصب این امور و راه اندازی و آزمایشات میدانی و اخذ تاییدیه تولید انبوه دستگاه‌های بعدی مربوط به هر دو قرارداد شد که در این فاصله، متاسفانه مشکلات اقتصادی اخیر به وجود آمد که منجر به افزایش ۳ تا ۵ برابری هزینه‌های کالا و مواد اولیه مورد نیاز ساخت این پمپ‌ها شد. لذا طبق مفاد قرارداد، کارفرما و پیمانکار بایستی نسبت به تعدیل بهای قرارداد با حسن نیت اقدام کنند که مستندات مربوطه نیز طی جلسات مشترکی با کارفرما و کارشناسان سازمان برنامه و بودجه ارائه و بحث گردید و منتظر تصمیم گیری در این خصوص هستیم.

عدم تامین مالی چقدر در پیشرفت نکردن پروژه موثر بوده است؟
در خصوص تامین مالی پروژه های ساخت، علاوه بر مشکل اساسی و زیر بنایی عدم نقش آفرینی بانک‌ها و موسسات مالی برای تامین مالی پروژه ها همانند معمول در تمام کشورهای دنیا و منطبق بر وظیفه ذاتی این نهادها، ۳ مشکل اساسی وجود دارد که عبارتند از:

۱- تاخیرهای طولانی در پرداخت ها
اصولاً در نظام دولتی ما هیچ تعهد زمانی برای انجام به موقع کارها وجود ندارد و اساساً در سیستم اداری ما، درکی از مشکلاتی که به دلیل عدم انجام به موقع کارها برای پیمانکار و سازنده داخلی به وجود می آید وجود ندارد، از انجام امور اداری و تشریفات قراردادی گرفته، صدور مدارک و مستندات تحویل کالاها، رسیدگی به صورت وضعیت‌ها و انجام پرداخت‌ها..
متاسفانه علیرغم وجود بندهایی در قراردادها برای الزام کارفرما به پرداخت به موقع مطالبات سازنده، به دلیل عدم وجود دستورالعمل و ضمانت های اجرایی در این خصوص، عملاً کارفرما هیچ لزومی بر اجرای به موقع تعهدات خود احساس نمی‌کند، به گونه ای که سازندگان داخلی پس از طی مشکلات و مشقات ریز و درشت تولید داخل، می بایست هفته ها و ماه‌ها پشت در اتاق مدیران مختلف کارفرما با جمله معروف “پول نیست” مواجه شده و با التماس و تمنا بتوانند آنچه را که حق و حقوق قانونی آنهاست پس از تاخیر های طولانی وصول کنند!!!

۲- مشکلات قراردادی
با توجه به اینکه پروژه ۱۰ قلم کالا اولین تجربه از این نوع بود، مدل قراردادی که برای آن انتخاب شد قرارداد ساده خرید و تحویل کالاست که تناسبی با پیچیدگی‌های اجرای قراردادهای فناورانه ندارد و هم اکنون در حین اجرا با مشکلاتی مواجه شده است. از جمله کسر ۱۵ درصد مبالغ فناورانه علیرغم پایان موفقیت آمیز تست میدانی و اخذ مجوز تولید انبوه که این مورد حتی در ابتدا نیز مورد بحث قرار گرفت و چیزی که به ما اعلام شد این بود که این ۱۵ درصد از پرداخت‌های نهایی در صورت عدم حصول به این توانمندی کسر خواهد شد در حالی که نه تنها به این وعده عمل نشد بلکه اخیراً و مدت‌ها بعد از امضای قرارداد شرایط جدیدی جهت پرداخت این ۱۵ درصد بدون در نظر گرفتن هزینه ها و تبعات مالی آن ابلاغ می شود. همچنین عدم تحویل گیری و پرداخت بصورت partial که این موضوع علیرغم چندین مرحله پیگیری، بی نتیجه مانده است. این مسئله تامین اقلام پروژه و بازرسی آنها را بسیار مشکل و زمان پروژه را طولانی می کند. ما معتقدیم در مسائل اینچنینی مجموعه تصمیم سازان کارفرما بایستی با عزم واقعی رفع مشکلات، انعطاف پذیری بیشتری داشته باشند.

۳- عدم گشایش اعتبار اسنادی ریالی
علیرغم اینکه گشایش اعتبار اسنادی ریالی، یک امر عادی در قراردادها در تمام دنیا می باشد و هم اکنون برای تامین کنندگان خارجی نیز انجام می شود، ولی کارفرما حاضر به اجرای آن برای سازندگان داخلی نیست و عملاً مشکلات عدم تامین و یا کمبود نقدینگی پروژه ها و عدم پایبندی به بودجه‌‌های اختصاص یافته به ساخت داخل کالاها را به دوش سازندگان داخلی می اندازد.
جالب اینجاست در صورت اجرای این امر، اثرات مثبت بسیار مهمی در مسائل کلان اقتصادی خواهد داشت که خارج از حوصله این بحث است.

آیا پرداخت به شرکت چینی که در سال های گذشته ۳۸ دستگاه SRPرا به کشور وارد کرد نیز به همین صورت بوده است ویا آن شرکت تمام پول خود را گرفته است؟
شرکت چینی و دیگر شرکتهای خارجی، فقط در ازای ارائه اسناد مثبته هنگام تحویل کالا در گمرک مبدا، ۹۰ درصد وجوه خود را قبل از حمل دریافت می کنند. این طرز برخورد و تبعیض آشکاری که بین تولید کنندگان داخلی و خارجی گذاشته می شود، همواره مورد انتقاد سازندگان داخل بوده ولی تا کنون هیچ ترتیب اثری در این خصوص داده نشده است. رعایت کردن همین دو نکته یعنی گشایش اعتبار اسنادی داخلی و آزاد کردن وجوه در قبال اسناد مثبته مورد تایید کارفرما، می تواند تحولی عظیم در ساخت داخل تجهیزات ایجاد کند و موجب رونق صنایع داخلی شود.

چشم اندازی برای ادامه ساخت تجهیزات وجود دارد؟
این امر بستگی کامل به تصمیم گیری مسئولین امر دارد‌. اگر مسئولین امر حقیقتاً به سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و حمایت از ساخت داخل اعتقاد داشته باشند و واقعاً در پی اجرای آنها باشند می بایست در شرایط واقعی موجود مشکلات را درک کرده و در عمل مشکلات را حل نمایند. همیشه برای حرکت نکردن و انفعال بهانه و دلیل وجود دارد، مهم آنست که اگر عزم واقعی برای سیاست‌های ادعایی وجود دارد می بایست قدمی برداشت و مشکلات را حل کرد، وگرنه اتفاقی نمی افتد و همچنان در بر پاشنه گذشته خواهد چرخید.
به عنوان مثال این حقیقت را بپذیرند که در چند ماهه ی اخیر همه مواد اولیه و تجهیزات مرتبط با پروژه ها، افزایش قیمت حداقل ۳ تا ۴ برابری داشته اند و پرداخت‌ها نیز با تاخیرات غیر موجه بسیار طولانی موجه شده‌اند و اینکه طبق مفاد قراردادها، این ضرر و زیان‌ها بایستی از جانب کارفرما جبران شوند، تا شاهد ادامه حیات تولید کنندگان بود.

تغییرات ارز و افزایش چند برابری مواد اولیه چه تاثیری بر قیمت تمام شده داشته است؟ و مسئولین برای جبران ان چه کرده اند؟
همان‌طور که عنوان شد افزایش نرخ ارز و متعاقب آن افزایش سه تا پنج برابری قیمت مواد اولیه داخلی و خارجی، قیمت تمام شده را نیز با همین نسبت بالا برده است. این مسئله، سوای مشکلات ثانویه بوجود آمده نظیر کمیاب و یا نایاب شدن برخی مواد و متریال، مشکلات حمل و نقل، مشکلات ثبت سفارش و واردات مواد اولیه و تغییرات هفتگی و ماهانه در قوانین جاری با سیل مصوبات دولت و تصمیمات و دستورالعمل‌های خلق الساعه می‌باشد. در خصوص جبران این مسائل، تصمیم گیری‌های اخیر نه تنها کمکی به بهبود شرایط نکرده است، بلکه شرایط را نیز حاد تر کرده است. مجدداً تاکید می‌کنم که نوع تصمیم گیری در هفته های آتی مشخص کننده عزم واقعی مسئولین برای کمک به سازندگان داخل خواهد بود.

از سال گذشته تاکنون در بعد تولید دانش فنی و طراحی چه پیشرفت هایی این پروژه داشته است؟
مهم‌ترین پیشرفت‌ها مربوط به نهایی سازی طراحی ها با توجه نتایج تست میدانی، بهینه سازی‌های تولید با این پمپ ها، طراحی و ساخت جدا کننده گاز مربوط به این تلمبه‌ها و ایجاد پکیج آزمایشگاهی تست جداکننده‌ها، اخذ دانش فنی شبیه سازی و نصب تلمبه‌ها بدون نیاز به حضور نفرات خارجی، پیاده‌سازی الگوریتم تحلیل دیناموگراف پمپ در سیستم کنترلی تلمبه، تدوین الگوریتم افزایش طول لوله مغزی و تاثیر آن در عملکرد پمپاژ و لحاظ کردن آن در محاسبات درون چاهی و مواردی دیگر می باشند که البته در خصوص سایر مباحث تکنولوژیکی در جریان پیاده سازی، به محض حصول نتایج رضایت بخش، اطلاع رسانی های لازم صورت خواهد پذیرفت.

کلام آخر؟
با نگاهی کلی به روند اجرا شده و نقش این پمپ ها در نگهداشت و افزایش تولید نفت و اینکه هم اکنون هیچ وابستگی برای طراحی و اجرای این پروژه ها به خارج از ایران نداریم، می توان به اهمیت و عظمت کار انجام شده پی برد و مهم‌تر این‌که این پروژه ثابت کرده همیشه برای نگهداشت و افزایش تولید نباید چشم انتظار خارجی ها بود. امیدواریم مسئولین امر در عمل از این ظرفیت‌های ایجاد شده استفاده نموده و به آنها بها دهند، این خود بهترین و موثرترین حمایت عملی و واقعی است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *