Vendor List گامی بلند برای شناسایی سازندگان و تامین کنندگان واقعی صنعت نفت

سامانه تامین الکترونیکی کالای صنعت نفت (EP)چیست؟
اسفند ۵, ۱۳۹۷
روایت بومی سازی اولین قطعات توربین
اسفند ۲۱, ۱۳۹۷

Vendor List گامی بلند برای شناسایی سازندگان و تامین کنندگان واقعی صنعت نفت

انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت ایران «استصنا» در شماره سی و یکم نشریه صنفی خود به مانند بسیاری از انجمن ها و اتحادیه های صنفی به تصمیم اخیر یکی از معاونت های وزارت نفت که متولی تشکیل و پاسخگوی فهرست بلند منابع واحد دستگاه مرکزی این وزارت خانه می باشد، پرداخته است.

در روزهای آخر آبان ماه درست در همان روزهایی که چشم جامعه به دنبال ترک صندلی های مدیریت از سوی افراد بازنشسته در دستگاه های دولتی بود یکی از آخرین تصمیم های معاونت وقت مهندسی، پژوهش و فناوری وزیر نفت بر روی تارنمای این معاونت و سایر شبکه‌های اطلاع رسانی قرار گرفت. تصمیمی عجیب و چه بسا شجاعانه از سوی دست‌اندرکاران فعال در این معاونت درباره غربال شرکت‌های مورد تایید در فهرست بلند وزارت نفت.
آنها در اطلاعیه خود نوشته بودند: در راستای تحقق حمایت از کالای ایرانی و دستورات وزیر نفت و با توجه به فراخوان‌های عمومی انجام شده قبلی و ارزیابی صلاحیت منابع خود اظهاری در سامانه EP توسط کمیته های فنی بازرگانی دستگاه مرکزی (بر اساس دستورالعمل ارزیابی صلاحیت و رتبه بندی تامین کنندگان و سازندگان) و معیارهای ارزیابی صلاحیت، مطابق قانون برگزاری مناقصات، «فهرست بلند منابع واحد دستگاه مرکزی وزارت نفت AVL» در سامانه تأمین الکترونیکی کالای صنعت نفت (EP) از تاریخ ۰۱/ ۰۹/۹۷ بارگذاری شده و در اختیار کلیه کاربران قرار گرفت.»
این تصمیم و اطلاع رسانی بر اساس ابلاغیه های مکرر شامل دو فراخوان عمومی و تمدید مکرر آن طی سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۷ (به مدت پنج سال) به طور پیوسته در معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری نهایی شد. به گفته دست اندرکاران این سامانه فراخوان ها و تمدید‌های مکرر، مورد توجه سازندگان و تامین کنندگان صنعت نفت واقع نشد عدم مراجعه و پرنکردن فرم‌های خود اظهاری در سامانه EP منجر به کاهش تعدادی از شرکت‌های تامین کننده و سازنده ای شد که تا چند روز قبل در لیست اولیه وزارت نفت (بدون ارزیابی در کمیته های تخصصی) حضور داشتند. هرچند انجام مناقصه محدود برای شرکت های تابعه وزارت نفت که بر اساس قانون، منحصرا از AVL استفاه کنند سخت شد ولی این بار با لیستی پویا که مشتمل برارزیابی و رتبه بندی منابع در صنعت نفت است، مواجه هستند. از سوی دیگر تعدادی از شرکت‌های سازنده و تامین کننده کالاهای پروژه های صنعت نفت که در مدت پنج سال گذشته به هر دلیل در سامانه معرفی شده، اطلاعات خودرا ثبت نکرده اند ولی در لیست اولیه وزارت نفت قرار داشتند، با این اطلاعیه از حضور در مناقصات محدود دستگاه‌های دولتی نفت محروم شدند آنچه در این گزارش خواهید خواند روند شکل‌گیری فهرست بلند وزارت نفت و چگونگی غربالگری شرکت هاست.

استقبال شرکت ها
از فهرست واحد وزارت نفت
طرح موضوع فهرست مشترک منابع نفت در سطح وزارت نفت از سال ۱۳۹۱ با ابلاغ آئین نامه اجرایی منابع واحد دستگاه مرکزی از سوی وزیر وقت آغاز شد و معاونت مهندسی و خودکفایی (معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری کنونی) متولی اجرای آن شد. باید گفت که تاپیش از ابلاغ دستورالعمل سراسری وزیر نفت در سال ۹۵ به علت وجود فهرست‌های تخصصی (وندر لیست) مجزا در شرکت‌های تابعه نفت اراده کافی برای جلوگیری از فهرست‌های موازی، تعداد منابع ثبت نام کننده در این سامانه قابل توجه نبود و تنها بر اساس تجمیع فهرست های چهار شرکت اصلی و فرعی وزارت نفت(نفت، گاز، پتروشیمی و پالایش وپخش) منابع شناسایی شده بودند. بنا به دستورالعمل مذکور از شهریور ۹۵ شرکت های اصلی وفرعی به تدریج ارزیابی عرضه کنندگان و تهیه وندور لیست مستقل را برای مناقصات محدود کنار گذاشته و در پاسخ به درخواست منابع برای ارزیابی و عضویت در وندورلیست شرکت ها، منابع را به سامانه EP.MOP.IR ارجاع می‌دادند. هم چنین برخی دیگر از شرکت‌ها گه هم چنان به ارزیابی منابع ادامه دادند ثبت نام و عضویت در وندورلیست مشترک منابع نفت را پیش نیاز عضویت در وندورلیست اختصاصی خود قرار داده بودند.
اولین فهرست منابع مجاز در ۳۰ مرداد ۹۵ از تجمیع فهرست منابع چهار شرکت اصلی و شرکت های تابعه آنها رونمایی شد. از آن تاریخ هر دوماه یک‌بار از طریق ثبت اطلاعات عرضه کنندگان کالا و ارزیابی‌های انجام شده توسط کمیته‌های فنی وبازرگانی که متولی ارزیابی شرکت های خواهان عضویت در وندورلیست هستند، این فهرست بروز رسانی شد. مطابق دستورالعمل روز ۳۰ مرداد سال ۱۳۹۵ وزیر نفت به کلیه شرکت‌های اصلی و فرعی تابعه، از آن تاریخ کلیه فهرست های کوتاه (Shortlists) مربوط به مناقصات محدود را باید از منابع مندرج در این فهرست استخراج کنند و در نتیجه شرکت کردن عرضه کنندگان کالا خارج از این فهرست در کلیه مناقصات محدود شرکت های تابعه وزارت نفت و پیمانکاران EPC ممنوع اعلام شد.
اجرای این دستورالعمل در طی این سال‌ها با توجه به زیر ساخت‌های مهیا شده مشکلات، سختی و حتی حلاوت خاص خود را داشته است. هرچند برخی از شرکت‌‌های ثبت نام کننده بر این عقیده بودند که روند ثبت نام و مدارک مورد نیاز این ثبت نام بسیار سخت و پیچیده بوده است اما بسیاری از شرکت‌ها به دنبال این موضوع بودند و بدون هیچ گونه دغدغه ای در این سامانه واحد که آنها را از ارزیابی‌های متعدد و گاها سلیقه ‌‌ای در بین تمام شرکت‌های زیر مجموعه وزارت نفت خلاص می کرد، راضی به حضور و ثبت نام شدند. معاونت مهندسی، پژوهش وفناوری با اهداف رعایت قانون، شفاف سازی خرید‌ها در سطح وزارت نفت، جلوگیری از اعمال سلایق شخصی در ارزیابی‌های کیفی ونیز یکپارچه سازی وندورلیست، سامانه تامین الکترونیکی کالای وزارت نفت را ایجاد نمود تا زمینه ای نو برای بهبود شرایط ارتباط تولید کنندگان و تامین کنندگان با شرکت‌های تابعه در سطح وزارت نفت بنا شود. این سامانه زیر ساختی برای تهیه فهرست بلند منابع وزارت نفت پس از ساعت‌ها مطالعه و بررسی‌های انجام شده بر مبنای قانون برگزاری مناقصات و سایر قوانین و مقررات مربوطه با ارزیابی کیفی/فنی و درج رتبه منابع، در اولین روز آذر ماه سال ۹۷ طی اطلاعیه زیردر سامانه الکترونیکی وزارت نفت منتشر شد.
« با عنایت به اطلاع‌رسانی‌های متعدد جهت تهیه توکن و اقدام برای خود‌اظهاری و فراخوان‌های انجام شده از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۷ و تمدید مکرر آنها تا ۱۰ مرداد ۱۳۹۷ در سامانه EP، جراید رسمی و انجمن‌های صنفی به کلیه منابع موجود در کشور از جمله منابعی که در فهرست اولیه منابع واحد دستگاه مرکزی وزارت نفت تجمیع شده بودند (AVL)، منابعی که نسبت به تکمیل پرسشنامه خوداظهاری و بارگذاری مدارک مورد نیاز برای ارزیابی صلاحیت ثبت و صدور نهایی کرده بودند مورد ارزیابی کمیته‌های فنی بازرگانی دستگاه مرکزی قرارگرفته و براساس ابلاغیه رئیس محترم دستگاه مرکزی وزارت نفت، اسامی آن دسته از منابع که حداقل نصاب مورد تائیدرا کسب نموده‌اند در تاریخ ۱/۰۹/۹۷ ذیل فهرست بلند منابع ارزیابی صلاحیت شده دستگاه مرکزی درج گردید.»

چرا حذف صورت گرفت؟
به رغم انتشار فراخوان ها و تمدید‌های متعدد آنها در سال های گذشته از سوی معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری تعدادی از منابع موجود در لیست اولیه به دلایلی همچون عدم اخذ امتیاز لازم صلاحیت، عدم درج اطلاعات تکمیلی، نداشتن توکن، عدم انجام فرایند ثبت نام و در نهایت عدم امکان ارزیابی کیفی برای ارزیابان مشخص شده و براساس قانون و مقررات از وندور‌لیست یکپارچه وزارت نفت حذف شدند.
موضوع کاهش تعداد وندورلیست در سایت سامانه الکترونیکی، حذف این شرکت‌ها به عنوان چالشی جدید برای شرکت‌های تابعه نفت و سازندگان و تامین کنندگان بوده است. تولید‌کنندگان و تامین کنندگان کالا که با انتشار لیست جدید از وندورلیست خارج شده‌اند، دیگر قادر به حضور در مناقصات محدود شرکت‌های دولتی نفتی نخواهند بود و شرکت‌های تابعه وزارت نفت نیز با کاهش شرکت‌های وندورلیست با کمبود منابع برای برگزاری مناقصات محدود مواجه خواهند شد.
اما به گفته مسئولین امر این پایان کار وندورلیست وزارت نفت نیست و در حال حاضر در کمیته های تخصصی ارزیابی صلاحیت در ۴ شرکت اصلی وزارت نفت جدا از ارزیابی مجدد شرکت‌های حذف شده که در مراحل قبل فرم پرسشنامه خود اظهاری را به صورت ناقص پر کرده‌اند یا فرصت ارزیابی در دوره های قبل به آنها نرسیده است با آن‌ها تماس گرفته و فرصتی را برای تکمیل مدارک به آنها داده می شود. شرکت‌هایی که در دوره تکمیل اطلاعات و حتی مرحله ویرایش ثانویه باشند نیز در این پروسه مجدد برای برگشت به فهرست بلند، مجددا مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. اما شرکت‌های دیگر که به هیچ عنوان ثبت نامی نداشته‌‌اند، عملاً از دسترس کمیته‌های ارزیابی خارج می شوند، تا تصمیمات جدید برای فراخوان مجدد در این خصوص باید منتظر بمانند. به نظر، یکی از شروط اعلام فراخوان جدید دستگاه مرکزی وزارت نفت به پایان رساندن این مرحله از ارزیابی های کنونی توسط کمیته‌های ارزیابی صلاحیت در ۴ شرکت اصلی است. به رغم حجم کار زیاد برای به پایان رساندن این مرحله خود باعث تشدید مشکلات بسیاری در امر شناسایی و بررسی منابع جدید در شرکت های تابعه می شود.

درخواست ارزیابی ها
به بیرون از وزارت نفت
این که چه کسانی تعیین صلاحیت شرکت‌ها برای اضافه شدن به وندور‌لیست وزارت نفت را انجام می دهند، موضوعی است که بسیاری از محافل مرتبط بر روی آن نظر دارند. برخی از انجمن‌های تخصصی در ساخت و تجهیزات قطعات خواهان شفافیت بیشتر در این خصوص هستند. در ابتدای سال جاری انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت ایران «استصنا» به طور رسمی پیشنهاد تشکیل کمیته ارزیابی فنی جهت تسهیل و تسریع ورود اعضا به معاونت مهندسی را ارائه کرد که طبق قانون به‌دلیل ذی نفع بودن اعضا انجمن در فرایند ارزیابی، این پیشنهاد مورد تایید قرار نگرفت.
در پایان باید باید به این نکته اشاره کرد که آنچه درباره این سامانه حائز اهمیت است، تکیه بر درک اهداف اصلی آن است. درک اهداف مهم آن، حجم زیاد مخاطبان و وابستگی سرعت به نتیجه رسیدن آن نسبت به عملکرد کلیه ارکان درگیر اعم از مدیریت اصلی اجرای سامانه، گستره زیاد امور، مسئولین ستادی، ارزیابان و عرضه کنندگان کالا در این سامانه است. با وجود انتقادهای به حقی که به مسائل فنی و مشکلاتی که در فرایند خود اظهاری و ثبت نام منابع در سامانه وجود دارد، نباید فراموش کرد که رسیدن به یک لیست واحد برای تمام مجموعه صنعت نفت با پیچیدگی‌ها و تفاوت‌های فنی گام بزرگی است که مجریان با آگاهی از مخاطراتش برداشته اند و انتشار اولین لیست حاصل از فرایند ارزیابی جدید آغاز راهی است که به شناسایی سازندگان و تامین کندگان واقعی در پروژه‌های صنعت نفت منجر خواهد شد.
تکامل و کمال دسترسی به فهرست منابع مشترک وزارت نفت با همه تلاش‌های صورت گرفته هنوز به اتمام نرسیده است و به رغم سرعت و تاکیدی که از تابستان سال ۹۵ به استفاده از این فهرست بلند واحد داده شد، این فهرست هنوز در حال تکمیل است و در حال حاضر بسیاری از مشکلات مرتفع شده است. همچنین تجربه نشان داده است که با قاطعیت در مدیریت، همدلی و همکاری با همه عناصر متخصص در سطح صنعت نفت، این پروژه بزرگ به سرانجام مطلوب خواهد رسید.
گفتنی است اداره کل نظام تامین و تجاری سازی فناوری با استفاده از کارشناسان خبره فنی از شرکت‌های تابعه وزارت نفت و مشورت نهادهای نظارتی، مسئولیت پاسخگویی در زمینه سیاست گذاری، برنامه‌های اجرایی، تغییرات و تحولات این فهرست بلند را بر عهده دارند و پیش بینی می شود با رفع اشکلات موجود بزودی فراخوان جدید برای استفاده حداکثری از توانمندی سازندگان داخلی فراهم شود.

منابع:
پایگاه اطلاع رسانی سامانه تامین الکترونیکی کالای نفت ep.mop.ir، شانا،www.nioc.ir،پایگاه اطلاع رسانی انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت ایران «استصنا» www.sipiem.com، پایگاه اطلاع رسانیwww.vlist.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *