چشم انداز صنعت نفت در فضای تحریمی بررسی آثار تحریم بر صنعت نفت ایران

دلایل عدم استقبال از سرمایه‌گذاری در پالایشگاه‌های داخلی چیست؟
فروردین ۱۷, ۱۳۹۸
رویداد استارتاپ دمو صنعت گاز
فروردین ۲۰, ۱۳۹۸

چشم انداز صنعت نفت در فضای تحریمی بررسی آثار تحریم بر صنعت نفت ایران

رضا پاکدامن

کارشناس توافقات بین المللی

در تاریخ ۸ می ۲۰۱۸ رئیس جمهور آمریکا‌، فرمان خروج آمریکا از توافقنامه برجام (JCPOA) و آغاز اعمال مجدد تحریم های آمریکا مربوط به انرژی هسته ای را که به واسطه برجام لغو شده بود، را صادر کرد. در چارچوب این فرمان، کلیه شرکت های طرف معامله با ایران موظف شدند در برخی حوزه های اقتصادی طی یک دوره ۹۰ تا ۱۸۰ روزه همکاری اقتصادی خود با ایران را خاتمه دهند. طبق فرمان مزبور، کلیه تحریم های آمریکا، که در چارچوب برجام لغو شده بود، از تاریخ ۱۳ آبان (۴ نوامبر ۲۰۱۸ ) مجدداً فعال شد. تحریم های اعلامی آمریکا، در دو گروه طبقه بندی شده اند و کلیه اشخاص طرف معامله با ایران (نه فقط شرکت‌های آمریکایی) می بایست اقدامات لازم را برای خاتمه دادن فعالیت های خود حسب مورد تا ۶ آگوست ۲۰۱۸ یا ۴ نوامبر ۲۰۱۸ صورت دهند.

یکی از منابع اصلی شناخت ساختار تحریم‌ها، وزارت خزانه داری آمریکا است که بطور مستمر به استعلام شرکت ها در مورد مقررات تحریم ها پاسخ می دهد. حجم زیاد استعلام ه ای به عمل آمده از این وزارتخانه گویای سردرگمی شدید فعالان اقتصادی دنیا در این رابطه است.
پرداخت مطالبات بعد از تاریخ شروع تحریم ها
یکی از جنبه های مبتلابه بسیاری از شرکت‌‌ها، نحوه تسویه حساب ها پس از تاریخ آغاز تحریم ها است.
الف ) قراردادهای خرید کالا و خدمت
در صورتی که یک غیر آمریکایی و غیر ایرانی، بر اساس قرارداد یا توافقنامه کتبی منعقده قبل از ۸ مه ۲۰۱۸، بابت کالاها یا خدماتی که کاملاً به طرف ایرانی تحویل شده باشد و این کالاها یا خدمات مشمول تحریم ها باشد، قبل از شروع تحریم ها ( حسب مورد ۶ آگوست یا ۴ نوامبر ) مطالباتی داشته باشد، دولت آمریکا به شخص غیر آمریکایی و غیر ایرانی اجازه می دهد در چارچوب قرارداد یا توافقنامه کتبی مزبور، مطالباتش، را بابت ارائه کالا یا خدمت، دریافت کند.
ب ) قراردادهای وام
مشابه همین وضعیت، چنانچه یک غیر آمریکایی و غیر ایرانی، دارای قرارداد وام یا اعتبار با یک ایرانی بوده، مشروط به اینکه وام یا اعتبار بر اساس قرارداد یا توافقنامه کتبی قبل از تاریخ ۸ مه ۲۰۱۸ منعقد شده باشد و فعالیت ها در چارچوب تحریم های آمریکا باشد، دولت آمریکا به شخص غیر آمریکایی – غیر ایرانی اجازه بازپرداخت در چارچوب قرارداد یا توافقنامه کتبی را خواهد داد.
مواضع اتحادیه اروپا
موضوع اختصاصی اجلاس سران اتحادیه اروپا که در بهار سال جاری در صوفیه بلغارستان برگزار شد، بررسی راهکارهای مقابله با تصمیم ترامپ برای اعمال تحریم ها علیه ایران بود. ژان کلود ژانکر، رئیس کمیسیون اروپا در رابطه با این تصمیم اتحادیه اعلام کرد:” تحریم های آمریکا بدون تاثیر نخواهد بود. بنابراین ما، کمیسیون و اتحادیه اروپا وظیفه داریم آنچه که می توانیم برای حمایت از تجارت های اروپا صورت دهیم.” و اخیراً نیز جمعی از وزرای اروپایی طی نامه مشترک به وزارت خزانه داری آمریکا ( متولی اجرای تحریم ها ) درخواست معافیت محدود شرکت های اروپایی که قبل از صدور فرمان ترامپ قراردادهایی را با طرف های ایرانی امضاء کرده اند مطرح ساخته ‌اند.
مکرون رئیس جمهور فرانسه اخیراً به صراحت ابراز داشته که دولت فرانسه نمی تواند از شرکت های فرانسوی در قبال مجازات های آمریکا حفاظت کند و هر گونه استمرار فعالیت این شرکت ها با ایران، به تصمیم خودشان بستگی دارد.
روش پیشنهادی مبادلات بین اتحادیه اروپا با ایران (SPV) نیز بنظر از کاریی لازم برخوردار نبوده و در صورت عملیاتی شدن، دامنه کاربرد آن بسیار محدود بوده و صرفاً پول فروش نفت در قبال محصولات خاص خواهد بود. مضافاً اینکه با توجه به آسیب‌پذیر بودن شرکت های بزرگ اروپایی در قبال مجازات های دولت آمریکا در صورت نقض مقررات تحریم، امکان استفاده از ساز و کار ویژه PV ، محدود به شرکت هایی خواهد شد که دایره فعالیتشان بسیار محدود باشد و مدیران آنها نیز جرات قبول ریسک تجارت با ایران را داشته باشند !
چند نکته در مورد فهرست بخش های تحریم های آمریکا
۱) مقررات تحریم آمریکا، مختص شرکت‌های آمریکایی یا حتی شرکت های غربی نبوده و بلکه همه شرکت ها اعم از روسی و چینی، مادامی که بواسطه تجارت با آمریکا یا عرضه سهام در بورس های آمریکا یا استفاده از حساب های بانک های آمریکایی، در تیرس نظام حقوقی آمریکا قرار داشته باشند، مجبورند از مقررات آمریکا تمکین کنند.
۲ ) با توجه ساختار قوی اقتصاد آمریکا و ارتباط اقتصادی اکثر کشورهای جهان با بازار بزرگ آمریکا، در صورت نقض قوانین داخلی آمریکا ازجمله قوانین تحریم، شرکت‌های خارجی به عنوان ناقض قوانین آمره آمریکا مجرم شناخته شده و مجازات‌های سنگینی خواهند شد.
آثار تحریم بر صنعت نفت
آثار مستقیم و سریع تحریم های اعمالی را می توان به دو دسته تقسیم کرد:
الف ) فروش نفت خام
برخی از خریداران نفت ایران اعم از پالایشگاه‌های خصوصی و دولتی، غالباً با آمریکا نیز مبادله تجاری دارند. این موضوع تهدیدی برای این گونه شرکت‌ها خواهد بود. در این شرایط شرکت ها برای اجتناب از ریسک مجازات آمریکا احتمالاً از خرید نفت ایران منصرف می شوند ولی شرکت های نفتی دولتی ممکن است قراردادهای خود با ایران را ادامه دهند.

ادامه مطلب در شماره ۴۰ صفحه ۱۴

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *