صادرات گاز و برق به عراق عامل پیوند استراتژیک

رویداد استارتاپ دمو صنعت گاز
فروردین ۲۰, ۱۳۹۸
افزایش راندمان نیروگاه هاضرورت تداوم صادرات برق
فروردین ۲۱, ۱۳۹۸

صادرات گاز و برق به عراق عامل پیوند استراتژیک

سجاد عالی زاده

کارشناس حوزه ی انرژی

در چند سال اخیر، موضوع صادرات برق به عراق، اسباب مناقشه مدیران ارشد وزارت نفت و نیرو را فراهم ساخته که دامنه آن به سطح رسانه ها هم کشیده شده است و در زمان‌‌های متناوب، باعث تبادل مواضع موافق و مخالف قرار گرفته است. اما موضوع چیست؟
اهالی وزارت نفت معتقدند که با ملاحظه سوخت یارانه ای مصرفی نیروگاه های ایران و قیمت برق صادراتی به عراق، این گونه صادرات به واقع دادن یارانه به عراق از جیب ایران است. در مقابل، اهالی وزارت نیرو ضمن عبور تلویحی از پاسخ به استدلال کارشناسی نفتی ها، دلایلی همچون اشتغال زایی و امکان توسعه صنعت برق را می آورند و معمولا در تحکیم مواضع شان، بیان می دارند که مگر فرق صنعت برق با دیگر صنایع داخلی همچون پتروشیمی و فولاد و سیمان چیست؟ این صنایع، از مزایای سوخت ارزان قیمت استفاده می کنند و اضافه بر نیاز محصولات خود را به خارج صادر می‌کنند. این یادداشت، بر آن است که با واکاوی این موضوع، مواضع هر کدام را در ترازوی کارشناسی بسنجد.

اتفاق حرفه ای در صنعت برق به شرح موارد زیر در اختیار است:
در شرایط ایده آل راندمان ۱۰۰ درصدی نیروگاه های گازی، به ازای هر مترمکعب گاز طبیعی برای سوخت مصرفی نیروگاه، تولید ۱۰ کیلو وات ساعت برق انتظار می رود.
متوسط راندمان عملی نیروگاه های گازی ایران، حدود ۳۷ درصد است. مطابق برنامه ششم توسعه، قرار است این راندمان با اجرای برنامه های نوسازی و تعمیرات اساسی تا پایان سال پنجم(آخر)برنامه، به ۴۰ درصد ارتقا یابد.
بنا به نظر کارشناسان برق، در صورت تجهیز نیروگاه های گازی به توربین های کلاس F و تبدیل آن به نیروگاه سیکل ترکیبی، می توان افزایش راندمان اسمی نیروگاه تا سطح ۵۸ درصد را انتظار داشت.
بومی سازی این توربین ها با همکاری شرکت زیمنس و مپنا در حال انجام است.
با راندمان ۳۷ درصدی فعلی نیروگاه‌های گازی ایران، به ازای هر مترمکعب گاز مصرفی، ۳٫۷ کیلو وات ساعت برق تولید می شود.

حال، با استفاده از گزاره های فوق و مقابله آن با قیمت های گاز و برق صادراتی به عراق، نتایج زیر استخراج می شود:
– قیمت فروش هر مترمکعب گاز صادراتی به عراق با قیمت های کنونی نفت و مطابق قرارداد منعقده، حدود ۲۰ سنت است.
– قیمت فروش هر کیلووات ساعت برق صادراتی به عراق مطابق قراردادهای منعقده، حدود ۶ سنت است.
– قیمت تمام شده هر کیلو وات ساعت برق تولیدی نیروگاه ها با راندمان کنونی(گزاره ۴) به نرخ گاز صادراتی به همین کشور، ۵٫۴۰ سنت به ازای هر کیلو وات ساعت محاسبه می‌شود.
– قیمت تمام شده هر کیلو وات ساعت برق صادراتی با محاسبه هزینه های سرمایه گذاری، بهره برداری و نگهداری و تعمیرات(۱٫۵ سنت) ، حدود ۷ سنت به دست می آید که بیش از قیمت فروش آن به عراق است.

اما اصرار اهالی صنعت برق بر ادامه صادرات و حتی افزایش آن چیست؟ برای پاسخ به این سوال، موارد زیر قابل بیان است:
– هم اکنون میزان مصرف سوخت سالانه نیروگاه های ایران ، حدود ۷۰ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی، ۵ میلیارد لیتر گازوئیل و ۴ میلیارد لیتر مازوت است. در این میان، قیمت گاز طبیعی ارزان تر است و افزون بر مزایای زیست محیطی، با جایگزینی گاز طبیعی به جای سوخت های مایع، صرفه جویی یارانه ای قابل ملاحظه در سوخت نیروگاه ها اتفاق می افتد.
– هم اکنون تولید سالانه برق ایران به صورت متوسط، بیش از ۵۵ هزار مگاوات است. این میزان با شیب حداقل ۸ درصدی، سالانه در حال افزایش است تا جوابگوی مصارف داخلی باشد.
– میزان صادرات برق به عراق، تاکنون در حالت بیشینه خود به ۱۳۰۰ مگاوات سالانه رسیده است. این میزان صادرات، کمی بیش از ۲ درصد تولید متوسط سالانه برق ایران است.
– قیمت گاز طبیعی تحویلی به نیروگاه های داخلی، با توجه به یارانه ای بودن شدید حامل‌‌های انرژی برای مصارف داخلی، با نرخ‌های کنونی ارز، کمتر از یک سنت و نزدیک به رایگان است. همین مبلغ ناچیز نیز در چند سال اخیر به وزارت نفت پرداخت نگردیده است. در این شرایط، فروش برق به کشورهایی چون عراق، به معنای نقدکردن قیمت گاز طبیعی تقریبا رایگان تحویلی به نیروگاه ها برای صنعت برق است که با ملاحظه هزینه‌‌های بالای اداره صنعت برق و یارانه ای بودن محصولاتش، راهی برای جبران جز استفاده از چنین رانت هایی هرچند ناکافی نمی شناسد.

بازار عراق گاز می خواهد یا برق؟

تمرکز برای این که بازار مصرفی کشور عراق در آینده وابستگی بیشتری به گاز یا برق وارداتی از ایران دارد نقاط کور این مقایسه را شفاف تر خواهد کرد.
هم اکنون میزان صادرات گاز ایران به عراق، حدود ۳۰ میلیارد مترمکعب و مطابق قرارداد منعقده، قابل افزایش تا ۳۵ میلیارد متر مکعب در سال است. با قیمت ۲۰ سنتی کنونی، درآمد ایران از محل فروش این قرارداد، سالانه ۶ میلیارد دلار و قابل افزایش تا حداکثر ۷ میلیارد دلار است.
هم اکنون میزان صادرات برق ایران به عراق، حداکثر ۱۳۰۰ مگاوات در سال است که با قیمت کنونی برق صادراتی، درآمد حدود ۵۰۰ میلیون دلاری برای ایران محقق خواهد شد.
میزان تولید برق عراق با استفاده از واردات گاز ایران و سوخت های مایع داخلی اش، به حداکثر ۱۶ هزار مگاوات سالانه می رسد. با سطح تولید کنونی، این کشور همچنان ۱۸ هزار مگاوات برق برای تامین نیازهای فزاینده داخلی اش کمبود دارد.
عراق برای اصلاح زیرساخت ها و توسعه ظرفیت های نیروگاهی اش در پنج سال آینده، قراردادهایی با شرکت های جنرال الکتریک آمریکا و زیمنس آلمان به ارزش مجموعا ۲۵ میلیارد دلار منعقد کرده است. برآورد می شود با اجرای این قراردادها، ظرفیت تولید برق عراق، ۲۴ هزار مگاوات اضافه بر میزان کنونی ارتقا یاید.
به موازات این سرمایه گذاری ها، برنامه‌هایی برای استخراج گاز طبیعی اندک خود و نیز جمع آوری گازهای همراه نفت تدارک دیده است.
این کشور، کمبودهای برقی کنونی خود را در راستای تامین امنیت و منافع ملی خویش، از طریق تنوع بخشی به منابع دنبال می کند. علاوه بر ایران، کشورهای ترکیه، کویت، عربستان، اردن و حتی امارات متحده عربی، جزو کشورهای طرف مذاکره و مشتاق برای فروش برق به این کشور هستند.
سیاست میان مدت عراق، تامین برق مورد نیاز مصارف داخلی اش، از طریق نیروگاه های داخلی است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *