چرا عرضه نفت در تالار بورس تاکنون با موفقیت همراه نبوده است؟

تاثیر ریسک‌های جهانی بر بازار انرژی در ســال۲۰۱۹
خرداد ۲۱, ۱۳۹۸
صنعت نفت و گاز از تولید داخلی حمایت می کند
تیر ۱۵, ۱۳۹۸

چرا عرضه نفت در تالار بورس تاکنون با موفقیت همراه نبوده است؟

دلیل ساختاری یا بحران اقتصادی

مریم میخانک بابایی
خبرنگار حوزه نفت

پس از گذشت سال ها کشمکش بر سر عرضه نفت خام در بورس انرژی، بالاخره ششم آبان‌ماه سال ۹۷ برای نخستین باراین محصول با میزان یک میلیون بشکه نفت در بورس عرضه شد که در نهایت سه خریدار، ۲۸۰ هزار بشکه نفت را به قیمت هر بشکه ۷۴ دلار و ۸۵ سنت معامله کردند.
دومین عرضه نفت خام در بورس انرژی نیز در بیستم آبان‌ماه سال ۹۷صورت گرفت و ۷۰۰ هزار بشکه نفت خام سبک ایران یعنی الباقی همان یک میلیون بشکه عرضه اول، به قیمت هر بشکه ۶۴.۹۷ دلار خریداری شد.
با فروش یک میلیون بشکه نفت در دو دوره عرضه، نفتی‌ها نسبت به عرضه نفت در بورس خوش‌بین شدند و تمامی حصارها نسبت به اینکه نفت یک محصول دولتی است و تمام و کمال عرضه آن در اختیار دولت است تا حدودی شکسته شد.
از طرفی دست اندرکاران و مدیران بورس نیز برای داشتن وزنه سنگین بورس کشور و تکمیل تنوع محصولات کالایی خود در بورس تلاش کردند تا به نوعی رضایت وزارت نفت را به عرضه نفت در بورس جلب کنند. با این رویکرد جلسات متعددی را با مدیران نفتی سپری کردند تا زمینه و تکنیک‌های ساختاری عرضه نفت را پیاده سازی کنند که در نهایت نیز با عرضه و فروش یک میلیون بشکه نفت در آبان ماه سال گذشته موافقت شد و حضور این عرضه را می‌بایست از دستاوردهای مثبت بورس ایران دانست.

نام خریداران و مقصد نامعلوم
منطقی برعکس روال بورس
یک میلیون بشکه نفت خام در بورس انرژی به فروش رفت اما هیچکدام از دست‌اندرکاران دو حوزه بورس و نفت هویت خریداران و مقصد فروش را اعلام نکردند و آن را از اسرار خریداران بازاردانستند. درحالی که روال بورس شفاف‌سازی است و کلیه بورس‌ها از اعلام نام خریداران ممانعتی ندارند اما دراین فروش خاص حتی به عنوان اولین فروش نفت نیز اسامی خریداران اعلام نشد وبالاخره معلوم نشد این خریداران بخش خصوصی بودند و یا همان بخش دولتی و خصولتی بودند که ترجیح می دادند نامی از آن ها برده نشود.
از قصه فروش یک میلیون بشکه ای نفت خام در بورس انرژی که بگذریم، این عرضه با استقبال وزارت نفت مواجه شد؛ به طوری که عرضه یک میلیون بشکه نفت دیگر به عنوان سومین عرضه نیزصورت گرفت. این عرضه دریکم دی ماه ۹۷ در حجم ۳۵ هزار بشکه با قیمت پایه ۵۲.۴۲ دلار به ازای هر بشکه نفت خام، تحقق یافت. اما این عرضه تا پایان زمان معاملات در بورس انرژی نتوانست مشتری خود را پیدا کند که بعدها گفته شد این عدم مشتری به دلیل مشکلات ساختاری عرضه نفت در بورس بوده است.
داستان دنباله دارعرضه نفت در بورس انرژی در ۱۵ بهمن ماه به عنوان چهارمین عرضه، طی اطلاعیه ای از سوی شرکت ملی نفت ایران دنبال شد. در این اطلاعیه که شرایط برای خریداران به راحتی عرضه‌های قبلی در نظر گرفته شده بود و حتی خریداران قبل از عرضه، از پیش پرداخت هم معاف شدند اما باز هم این عرضه مانند عرضه سوم نتوانست با اقبال فروش مواجه شود.
عرضه نفت خام در بورس انرژی طی بهمن ماه تا به امروز (اردیبهشت ۹۸) چندین بارصورت گرفت اما همچنان بدون مشتری و انجام هیچ معامله ای به پایان رسیده است. در واقع با وجود عرضه های چندباره درفاصله زمانی حداقل هر۱۵ روز یک‌بار و بی نتیجه بودن این عرضه ها ( به غیر از دو عرضه اول و دوم) در بورس انرژی، ذهن همگان را به این سمت می‌برد که چرا بورس انرژی نتوانسته است این محصول مورد مصرف را در رینگ داخلی و بین‌المللی خود به فروش برساند؟ آیا بورس و وزارت نفت سازوکار ساده و سازمان یافته ای برای چنین عرضه هایی ندارند و باید فضاسازی جدیدی ایجاد کنند تا فروش این محصول در بورس رونق گیرد؟ برای پاسخ به این سوالات، بهتر است در ابتدا بررسی شود که اساساً هدف از عرضه نفت در بورس ایران چه بود؟ و این هدف‌گذاری تا چه حد می تواند منجر به حضور بیشتر بخش خصوصی در مبادلات نفت خام در کشور شود؟

هدف از عرضه نفت در بورس چه بود؟
با روی کارآمدن دونالد ترامپ و خروج نابهنگام آمریکا از برجام و بازگشت تحریم‌‌‌های ظالمانه، نگرانی فروش نفت به عنوان تنها نقطه درآمدی ایران به اوج خود رسید. بویژه که تحریم های نفتی نیز در محافل خارجی مطرح شد و فروش نفت و مبادلات مالی آن موضوع دیگری را در سیاست خارجی ایران رقم زد. لذا تصمیم گیران اقتصادی راه های مختلف قانونی و کارآمدی را برای فروش نفت در نظر گرفتند که یکی از آنها تقویت فروش نفت ایران از طریق بورس انرژی بود.
بورس ایران قدمتی ۵۰ ساله دارد اما به جرات می توان گفت پس از واگذاری ها و ورود شرکت های پتروشیمی و پالایشگاهی مدت ۱۵ تا ۲۰ سال است که رونق قابل توجهی یافته و حرفی برای گفتن در اقتصاد ایران پیدا کرده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *