چالش های نظام تنظیم گری بخش انرژی ایران

مزایا و معایب برون سپاری در صنعت نفت
شهریور ۳۱, ۱۳۹۸
بخش خصوصی و ضرورت سـرمایه گذاری در پتروپالایشگاه ها
مهر ۳, ۱۳۹۸

چالش های نظام تنظیم گری بخش انرژی ایران

تغییـر نقـش دولـت از تصـدی گـری بـه تنظیـم گـری، یکـی از مهمتریـن اهدافی اسـت کـه در سیاسـت هـای کلـی اقتصـاد مقاومتـی مـورد توجـه قـرار گرفتـه اســت و ایــن رویکــرد منجــر بــه تصویــب قانــون اجــرای سیاســت هــای کلــی اصــل ۴۴ قانــون اساســی شــده اســت. بــر اســاس ایــن قانــون، صنایــع پاییــن دســتی در حــوزه انــرژی مــی بایســت بــه بخــش خصوصــی واگــذار شــود.
آنچـه در ایـن میـان مهـم اسـت بـه ایـن مسـئله برمـی گـردد کـه بـازار انـرژی بـه واسـطه ویژگـی انحصـار طبیعـی و نیـز برخـی خصوصیـت هـای دیگـر آن در زمینـه هایـی همچـون تقاضـا، عرضـه و نحـوه قیمـت گـذاری منجـر بـه ایـن شـده تـا بـا پدیـده شکسـت بـازار مواجـه شـود. بـه واسـطه بـروز ایـن پدیـده، واگـذاری ایـن صنعـت بـه بخـش خصوصـی منجـر بـه بـروز رفتارهـای ضــد رقابتــی خواهــد شــد و تنهــا انحصــار دولتــی را بــه انحصــار خصوصــی تبدیـل خواهـد کـرد. ایجـاد نهادهـای تنظیـم گـر، نقـش بسـزایی در جلوگیـری از رفتارهـای انحصـاری و بهبـود فضـای رقابتـی ایفـا مـی کننـد.بـه رغـم فراهـم بـودن زیرسـاخت هـای قانونـی بـرای ایجـاد نظـام تنظیـم گری انـرژی در ایـران، تاکنـون ایـن مهـم محقـق نشـده و بـا چالـش هـای اساسـی مواجـه اسـت.
در ایـن پرونـده دکتـر «محمـد عظیـم زاده آرانـی »در صـدد اسـت تـا مهمتریـن چالـش ها را اسـتخراج کنـد و راهکارهایـی بـرای ایجـاد و بهبـود عملکــرد ایــن نهادهــا، پیشــنهاد دهــد. یافتــه هــای پژوهــش نشــان می دهــد عواملــی ماننــد وجــود نگــرش جزیــره ای بــه تنظیم گــری بــه دلیــل فقــدان نگــرش سیســتمی در بخــش انــرژی، بــی توجهــی نســبت بــه تنظیم گــری در فراینـد تجدیـد سـاختار، تبدیـل انحصـار دولتـی بـه انحصـار شـبه دولتـی در فراینـد واگـذاری هـای بخـش انـرژی و درک متفـاوت متولیـان امـور انـرژی در کشـور نسـبت بـه مقولـه ی تنظیم گـری از مهمتریـن چالـش هـای تنظیم گـری بخــش انــرژی بــه شــمار مــی آینــد. دکتــر محمدرضــا شــکوهی نیــز بــه نقــد رگولاتـوری انـرژی پرداختـه و در پایـان نیـز سـجاد عالـی زاده از اعضـای تحریریه بـه موضـوع بررسـی سـاختار شـرکت ملـی نفـت ایـران پرداختـه اسـت.
تصمیم گیری نهاد های مختلف و مجزا با نگاه بخشی
دکتر محمد عظیم زاده آرانی (دکتری اقتصاد نفت و گاز، مدرس دانشگاه و کارشناس حوزه انرژی) : موضــوع تنظیــم گــری بــه طــور عــام و نهادهــای تنظیــم گــر بخشــی بــه طــور خــاص در فصــل نهــم قانـون اجـرای سیاسـت هـای کلـی اصـل ۴۴ مـورد توجـه قـرار گرفتـه اسـت. فصـل نهـم ایـن قانـون بــه موضــوع تســهیل رقابــت و منــع انحصــار اختصــاص دارد و بــه منظــور تحقــق ایــن امــر، شــورای رقابـت را جهـت رفـع رویـه هـای ضـد رقابتـی تأسـیس کـرده اسـت . از آنجایـی کـه شـورای رقابـت بــه تنهایــی نمــی توانــد بــه تمامــی رویــه هــای ضــد رقابتــی رســیدگی کنــد، بــه موجــب مــاده ۵۹
ایـن قانـون اجـازه دارد در حـوزه هایـی کـه مصادیـق انحصـار طبیعـی بـه شـمار مـی رونـد، پیشـنهاد تأســیس نهادهــای تنظیم گــر بخشــی را بــه هیئــت وزیــران ارائــه و قســمتی از وظایــف و اختیــارات تنظیمـی خـود در حـوزه مزبــور را بــه ایـن نهادهـا واگــذار کنـد.
از ابتــدای ورود ادبیــات تنظیــم گــری بــه کشــور، همــواره ایجــاد نهــاد تنظیــم گــر انــرژی بــه دلیــل ویژگـی شـبکه ای و انحصـار طبیعـی ایـن بخـش، مـورد توجـه بازیگـران ایـن حـوزه بـه ویـژه فعـالان بخـش خصوصـی بـوده اسـت. هـر چنـد ایـن دغدغـه منجـر بـه ایـن شـد تـا در سـال۱۳۹۵ ، اساسـنامه
نهـاد تنظیـم گـر بـرق بـه عنـوان اولیـن نهـاد تنظیـم گـر در شـورای رقابـت پیشـنهاد و بـرای تصویـب بـه هیـأت دولـت ارسـال شـود، ولـی در نهایـت مـورد تصویـب هیـأت دولـت قـرار نگرفـت.
ادامه مطلب در شماره ۴۱ نشریه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *