نگاهی به توافقات مهم ۶ کشور همسایه در حوزه توسعه نفت و گاز هدف درآمد بیشتر از منابع هیدروکربنی سرزمینی

IPC ایرانی در مقابل API آمریکایی
مهر ۲۳, ۱۳۹۸
گواهی نامه نهایی ایزو ۵۰۰۰۱ برای شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی منطقه البرز صادر شد
آبان ۱۸, ۱۳۹۸

نگاهی به توافقات مهم ۶ کشور همسایه در حوزه توسعه نفت و گاز هدف درآمد بیشتر از منابع هیدروکربنی سرزمینی

محمد حسین آصفری
——————————
دکتری علوم سیاسی

دور جدیــد تحریــم هــای نفتــی خصمانــه آمریــکا علیــه ایــران از اواســط آبــان سال گذشــته
آغــاز شــده اسـت. جـذب سـرمایه و تکنولـوژی از سـوی سـایر کشـورها چنـد سـالی اسـت بـه سـختی
انجـام مـی شــود.برعکس در کشــورهای اطــراف فضــای جــذب ســرمایه و توســعه پــروژه هــای مرتبــط
بــه حــوزه نفـت و گاز بـه سـرعت حیـرت آوری بـه پیـش مـی رود. بـه منظـور ارزیابـی جهـت و سـرعت
فعالیـت هـای توسـعه ای در بخـش هـای مختلـف کشـور ، لازم اسـت فعالیـت هـای مشـابه در سـایر
کشـورهای منطقــه بطــور مســتمر رصــد شــود. در حــوزه صنعــت نفــت ، در کشــورهای منطقــه شــاهد
تحــولات بزرگـی بـوده ایـم. در ایـن گـزارش بـه اختصـار بـه تحـولات مهـم طـی یـک سـال اخیـر مـی پردازیـم.

عربستان، قراردادهای متعدد پردر آمدترین شرکت دنیا
شــرکت نفــت عربســتان ســعودی کــه «آرامکــوی » ســعودی نامیــده مــی شــود،بزرگتریـن شـرکت نفتـی دنیـا اسـت.

در سـال۲۰۱۷ میــلادی، آرامکــو ۵.۴۵۵ میلیــارد دلار درآمــد داشــته اســت. میانگیــن تولیــد روزانــه نفـت ایـن شـرکت ۲.۱۰

میلیـون بشـکه بـوده اســت. آرامکــو توســط وزارت نفــت و منابــع معدنــی عربســتان ســعودی و شــورای عالــی نفــت و

معــادن ایــن کشــور اداره مــی شــود.در چارچــوب یــک موافقتنامــه همــکاری بلنــد مــدت بــرای فعالیــت هــای

فراســاحلی کــه مـدت آن تـا سـال ۲۰۲۱ تمدیـد شـده ، اخیـرا قـرارداد EPIC بیـن شـرکت آرامکـو و سـایپم بــه ارزش

۳٫۱ میلیــارد دلار بــه امضــاء رســید. همچنیـن ، طـی مـاه اخیـر شـرکت نفتـی ENI ایتالیـا بـا شـرکت سـابیک عربسـتان

موافقت نامهای بـرای ابـداع تکنولـوژی تبدیـل گاز طبیعـی بـه گاز سـنتز(gas synthesis )کـه در مراحـل بعــدی قابــل تبدیــل

بــه ســوخت هــای بــا کیفیـت بـالا ماننـد متانـول اسـت ، بـه امضـاء رسـانده اسـت. در تحـول مهـم دیگـر طـی مـاههــای

گذشــته ترمینــال ذخیــره ســازی نفــت در منطقــه آزاد «حمیریــه » افتتــاح شــد ، کــه امنیــت صــادرات نفــت ایــن

کشــور را بیشــتر تضمیـن خواهـد کـرد.

سرمایه گذاری در خاور دور
در سـفر »محمـد بـن سـلمان« بـه چند کشـور آســیائی توافقــات مهمــی در حــوزه صنعــت نفــت و انــرژی حاصــل

شــد. خریــد ســهام بانـک کـره جنوبـی توسـط آرامکـو یکـی دیگـر از برنامــه هــای صعــودی هــا در شــرق آســیا

است.شــرکت آرامکــو ســعودی و  هیوندائــی توافــق خــود مبنــی بــر خریــد ۱۷ %از ســهام بانـک bank Oil

وابسـته بـه شـرکت هیوندائـی توســط شــرکت Overseas Aramco وابســته بـه شـرکت آرامکـو را اعـلام کردنـد.

ارزش ایـن نقـل و انتقـال سـهام ۲۵٫۱ میلیـارد دلار اعـلام شـده اسـت. ایـن تصمیم در راسـتای اسـتراتژی افزایــش

فــروش نفــت خــام بــه کــره جنوبــی توســط آرامکــو اعــلام شــده اســت.

بحرین، قرارداد با شرکت Eni به منظور اکتشاف در میادین جدید
شــرکت دولتــی نفــت و گاز بحریــن در زمینــه اســتخراج نفــت و گاز طبیعــی، بازاریابــی و پالایـش نفـت فعالیـت
مـی کنـد.هـم اکنـون بــه طــور متوســط روزانــه معــادل ۲۶۴ هــزاربشــکه نفــت تولیــد می کنــد.در ژانویــه ۲۰۱۹
تفاهــم نامــه ای بیــن نهــاد ملــی نفــت و گاز بحریــن (NOGA )و شــرکت Eni ایتالیــا بــه منظـور اکتشـاف نفـت
در بلـوک ۱ بـه وسـعت۳ هــزار کیلومتــر مربــع در شــمالی تریــن منطقـه آب هـای بحریـن در خلیـج فـارس بــه
امضــاء رســانده اســت.

کویت، خرید ۳۰ دکل حفاری
شــرکت نفتــی دولتــی، همــه فعالیــت هــای اکتشــاف و تولیــد و عملیــات پاییــن دســتی در کشــور کویــت را
در اختیــار دارد. شــورای عالــی نفــت و وزارت نفــت کویــت، راهبــری ایـن شـرکت را بـر عهـده دارنـد. درآمـد
سـال۲۰۱۷ میــلادی شــرکت نفــت کویــت ۲۵۲ میلیـارد دلار بـوده اسـت. تولیـد روزانـه نفـت ایـن شـرکت در ابتـدای
سـال گذشـته میـلادی ۱۵.۳میلیــون بشــکه اعــلام شــده اســت. بـه عـلاوه، ایـن شـرکت دولتـی بـرای افزایـش
تولیـد نفـت خـود بـه ۶۵٫۳ میلیـون بشـکه در روز تـا سـال ۲۰۲۰ میـلادی هدف گـذاری کـرده اســت.
دفتــر مرکــزی ایــن شــرکت تفتــی دولتـی در شـهر الاحمـدی قـرار دارد و تعـداد کارکنــان آن ۹۸۱۸ نفــر اســت.
در دســامبر۲۰۱۸ شـرکت نفـت کویـت (KOC )در بـزرگتریـن خریـد در تاریـخ خـود سـفارش خریـد۸۶ دکل حفـاری بـه
ارزش ۳٫۱ میلیـارد دلار را صـادر کـرده اسـت.که بنـا بـه گفتـه مدیرعامـل ایـن شـرکت ۳۰ دکل خریـداری شـده تاکنـون
تحویـل گرفتـه شـده اسـت.
طـرف هـای ایـن قـرارداد ، چینـی ، آمریکائـی و ایتالیائـی معرفی شـده انـد. ایـن حجـم از سـفارش خریـد دکل حاکـی
از حجـم بـالای فعالیـت هـای حفـاری در بلــوک هــای بهــره بــرداری ایــن کشــور کوچــک و ثروتمنــد خلیــج فــارس دارد.
قطر، سفارش ساخت ۶۰ فروند کشتی حمل LNG
قطــر بــا تاســیس شــرکت قطــر «پترولیــوم»در ســال ۱۹۷۴ میــلادی در حــوزه خشــکی و فراسـاحلی ایـن کشـور
بـه تولیـد نفـت و گاز مـی پـردازد. راهبـرد عملیـات تولیـد از میـدان عظیــم گنبــد شــمالی بــه عنــوان بزرگتریــن میـدان
گازی دنیـا در آب هـای خلیـج فارس در دسـتور کار ایـن شـرکت قـرار دارد. قطـری هـا بخـش اعظـم گاز طبیعـی تولیـد
شـده را بـه ال ان جـی تبدیـل مـی کننـد. شـرکت (قطرگـس ) از زیرمجموعــه هــای قطرپترولیــوم، بزرگتریــن تولیدکننــده
LNG دنیــا اســت.این کشــور ماهانــه بیــش از ۶ میلیــون تــن LNG صــادر مــی کنــد. کــه بــا یــک حســاب کوچــک
مــی تـوان بـه درآمـد ماهانـه و مسـتمر ایـن کشـور بسـیار کوچـک تنهـا از ایـن طریـق واقـف شـد.
در حــال حاضــر تولیــد ایــن کشــور بســیار کوچـک ، ۷۷ میلیـون تـن ال ان جـی در سـال اســت ، ولــی قطــر قصــد دارد
بــا راه انــدازی چهارمیــن خــط ، ظرفیــت تولیــد LNG خــود تـا سـال ۲۰۲۴ میـلادی را بـه ۱۱۰ میلیـون تـن در ســال
برســاند. اخیــرا نیــز قطــر ســفارش سـاخت ۶۰ فرونـد کشـتی حمـل LNG را بـه شـرکت هـای کشـتی سـاز
کـره جنوبـی را داده اسـت.
امارات متحده عربی، مشارکت سه جانبه با شرکت های Eni ایتالیا و OMV اتریش
شــرکت ملــی نفــت ابوظبــی (ادنــوک)دارای ظرفیـت پالایـش۹۲۲ هـزار بشـکه نفـت خـام در روز اســت و تــلاش
مــی کنــد تــا همچنــان ظرفیـت پاییـن دسـتی خـود را افزایـش دهـد.
ایــن شــرکت دولتــی در ســال ۱۹۷۱ میــلادی تاســیس شــده و امیــدوار اســت تــا بزرگتریــن مجتمــع پالایشــی و
پتروشــیمی دنیــا را در سـال ۲۰۲۵ میـلادی در شـهر رویـس امـارات متحــده عربــی احــداث کنــد. تولیــد روزانــه نفـت
خـام و گاز طبیعـی ایـن شـرکت در سـال ۲۰۱۷ میــلادی بــه ترتیــب ۳ میلیــون بشــکه و ۸٫۹ میلیــارد فــوت مکعــب
اســت. شــرکت ادنــوک دارای ۱۸ شــرکت زیرمجموعــه اســت.
ایــن شــرکت دو مشــارکت ســه جانبــه بــا شــرکت هــای Eni ایتالیــا و OMV اتریــش در زمینـه هـای پالایشـی و
مشـارکت تجـاری بـه امضــاء رســانده اســت. اولیــن مشــارکت ســه جانبــه ســرمایه گــذاری اســتراتژیک در حــوزه
پالایشــی اســت. در چارچــوب ایــن مشــارکت، شـرکت نفـت ابوظبـی ۶۵ %، شـرکت (Eni 20% ) و شــرکت (OMV 15% )
در پـروژه پالایشـگاهی سـهم خواهنـد داشـت. این پـروژه پالایشـگاهی کـه ارزش آن ۳٫۱۹ میلیارد دلار بـرآورد شـده ،
دارای ظرفیـت ۹۲۲ هـزار بشـکه در روز خواهـد بـود. در توافق نامـه سـه جانبـه دیگـر بیـن شـرکت هـای نفـت ابوظبـی،Eni و
OMV ،یــک مشــارکت تجــاری خواهــد بـود. در چارچـوب ایـن مشـارکت نیـز، شـرکت نفــت ابوظبــی ۶۵ درصــد،
شــرکت Eni 20 درصــد و شــرکت OMV 15 درصــد ســهم خواهنــد داشــت.
عایــدی شــرکت ملــی نفــت ابوظبــی از فــروش ســهام پالایشــگاه مزبــور بالــغ بــر ۸٫۵ میلیــارد دلار بــرآورد شــده اســت.
عمان، امضا قراردادهای امتیازی و مشارکت در تولید با شرکت Petroleum Occidental
مسـئولان وقـت کشـور عمـان در سـال ۱۹۳۷ میــلادی شــرکت نفــت عمــان را تاســیس کردنــد.در حــال حاضــر تعــداد
کارکنــان ایــن شــرکت ۸ هــزار ۸۰۰ نفــر اســت. ۶۰ درصــد ســهام ایــن شــرکت بــه دولــت ایــن کشــور تعلـق داشـته و
شـرکت هـای رویـال داچ شـل(۳۴ درصـد)، توتـال (۴ درصـد)، و پارتکـس(۲درصــد ) ســایر ســهامداران
آن محســوب مــی شـوند. میانگیـن تولیـد روزانـه ایـن شـرکت در سـال ۲۰۱۶ میـلادی ۶۰۰ هـزار بشـکه نفـت،۸۱ هــزار
بشــکه میعانــات و ۸۰ میلیــون متــرمکعـب گاز طبیعـی بــوده اســت. برنامــه هــای توسـعه فعالیـت هـا در حـوزه نفـت و
گاز ایـن کشـور نیـز بـه صـورت مسـتمر در حـال اجـراء اســت. در دســامبر ســال ۲۰۱۸ ، وزارت نفــت و گاز عمــان دو
قــرارداد امتیــازی بــا شــرکتPetroleum Occidental بــرای اکتشــاف نفــت و گاز در بلــوک هــای ۵۱ و ۶۵ امضــاء کــرد.
وزارتخانــه مزبــور در مــاه مــارس ۲۰۱۹ نیــز قــرارداد اکتشــاف و مشــارکت در تولیــد در بلـوک ۷۲ بـا وسـعت ۳۵۳۰ کیلومتـر
مربـع را بــا همیــن شــرکت بــه امضــاء رســاند.
*****************
مــوارد فــوق الذکــر تنهــا نمونــه هائــی از قراردادهــای مهــم و بزرگــی هســتند کــه کشــورهای عربــی
همســایه ایــران طــی کمتــر از یــک ســال گذشــته بــه امضــاء رسـانده انـد، کـه حاصـل آنهـا ثـروت ،رفاه،
اشـتغال و همچنیـن قـدرت ملـی بیشـتر در عرصــه تعامــلات و چالشهــای بیــن المللـی اسـت.صنعت نفـت ایـران نـه
تنهـا ذاتــا منبــع اصلــی درآمــد و تامیــن منابــع مالـی کلیـه بخـش هـای کشـور محسـوب مـی شـود، بلکـه مـی توانـد
بعنـوان ابـزار بســیار موثــری در ارتقــاء قــدرت چانــه زنــی کشــور در حــوزه روابــط سیاســی و بین الملــل کاربــرد
داشــته باشــد. صنعــت نفــت در ایــران نیــاز بــه یــک رویکــرد راهبــردی داشــته و تصمیمــات مقطعــی و پراکنــده از
جملــه در قالــب بودجــه ســالانه کشــور، بــه هیــچ وجــه تامیــن کننــده منافــع ملــی نخواهــد بــود.هزینــه و فایــده
هــر تصمیــم ســازی در حــوزه بیــن الملــل بــه طــور اعــم و در حـوزه صنعـت نفـت بـه طـور اخـص، بایـد بــه درســتی
از ســوی دســت انــدرکاران تحلیــل شــود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *