چالش های خصوصی‌سازی صنعت گاز ایـران

طراحی، ساخت و بومی سازی سوپر خنک کننده ELCمخصوص موتورهای صنعتی و حمل و نقل توسط پژوهشگران شرکت ملی حفاری
دی ۱۵, ۱۳۹۸
ساخت دکل چاه‌پیمایی قابل حمل توسط متخصصان نفت فلات قاره
دی ۱۹, ۱۳۹۸

چالش های خصوصی‌سازی صنعت گاز ایـران

خصوصی سازی در صنایع شبکه ای

صدیقه سادات سید علی
کارشناس ارشد امور پژوهش،توسعه و فناوری مدیریت پژوهش و فناوری شرکت ملی گاز ایران
.
ابلاغ سیاست‌های کلی اصل (۴۴) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران فضای جدیدی برای جذب و مشارکت بخش های خصوصی در اقتصاد کشور ایجاد کرده است. در این میان صنعت گاز نیز به عنوان یکی از مهمترین صنایع کشور بر اساس این قانون باید به بخش خصوصی واگذار شود. تجربه خصوصی سازی در کشورهای مختلف از جمله آمریکا و انگلستان نشان دهنده این موضوع است که برای خصوصی سازی صنایع شبکه ای باید تدابیر مختلف اتخاذ شود تا خصوصی سازی این صنایع با موفقیت اجرا شود. در این پرونده تصمیم بر این گرفته شد نقش سیاست گذاری در شکل دادن به آینده این محصول راهبردی به معرفی صنایع شبکه ای و مشخصات آن‌ها به بررسی صنعت و الزامات گاز و خصوصی سازی آن در این صنعت بپردازیم.

هدف نهایی و اصلی از خصوصی سازی و مقررات زدایی در بخش های مختلف اقتصادی، افزایش کارآیی و تخصیص بهینه منابع است. طبق نظریه های اقتصادی انحصار، نسبت به وضعیت رقابت موجب کاهش کارایی و عدم تخصیص بهینه منابع خواهد شد. در زمان انحصار بنگاه انحصارگر با اعمال قدرت بازار، قیمت هایی بالاتر از هزینه های خود را از مصرف کننده دریافت
می کند. به این ترتیب، موجب کسب سودی بیش از سود رقابتی خواهد شد. این موضوع سبب بروز ناکارایی اقتصادی، افزایش قیمت ها، محدودیت مصرف کننده در انتخاب کالا، کاهش تولید و در نتیجه کاهش رفاه اجتماعی خواهد شد.
طبق تئوری های اقتصاد خرد، «رقابت» شرایط ایده آلی در مقابل «انحصار» است. در واقع در یک بازار که شرایط رقابت (کامل) برقرار است، تعادل بنگاه با شرایط کارایی منطبق خواهد شد زیرا بنگاه می شود که کارایی در تخصیص منابع ایجاد شود و رفاه جامعه نیز در این راستا به حداکثر ممکن برسد.
در سیستم اقتصاد بازار آزاد تخصیص منابع بوسیله بازار صورت می گیرد. دراین اقتصاد افراد و بنگاه ها در راستای حداکثر کردن منافع شخصی حرکت کرده و بدون دخالت دولت در بازار از تقابل بین عرضه و تقاضا، مقدار و قیمت کالا تعیین
می شود.این عدم دخالت دولت در بازار سبب شکل گیری رقابت بین شرکت های گوناگون شده و منجر به تخصیص بهینه منابع خواهد شد. در این سیستم اگر تولید کننده ای از کارایی لازم برخوردار نباشد،یعنی اگر نتواند هزینه های خود را کاهش دهد بوسیله سایر رقبا از بازار حذف
می شود وتولید کنندگان کارآمدتر بجای آن‌ها وارد چرخه رقابت اقتصادی می شوند. دراین سیستم عامل اصلی هماهنگی « قیمت» خواهد بود.
( Giulietti , 2005)

تعریف صنایع شبکه ای
صنایع شبکه­‌ای به صنایعی مانند راه آهن، صنایع هوایی، خدمات پستی، مخابرات، برق، گاز طبیعی و… گفته می­‌شود. صنایع شبکه‌ای دارای ویژگی‌هایی هستند که این ویژگی­‌ها سبب می‌شود فرایند خصوصی سازی در آن‌ها نیازمند الزاماتی است. این ویژگی‌ها عبارتند از:
صرفه‌جوئی‌ در مقیاس، حاصل افزایش در میزان تولید و انجام فعالیت در تولید بیش از یک کالا یا خدمت در این صنایع است. این ویژگی خاص منجر به ایجاد انحصار طبیعی و در نتیجه قدرت بازار در این صنایع می شود که منجر به محدود شدن رقابت خواهد شد.
هزینه‌های برگشت ناپذیر یا غیر قابل بازیافت این صنایع capital insentive است.
این هزینه ها ارتباط نزدیک با هزینه‌های ثابت خواهد داشت. در این صنایع سرمایه‌گذاری انجام‌شده در برخی فعالیت‌ها نمی تواند در سایر فعالیت‌ها استفاده شود. به این دلیل، درصورت توقف فعالیت، بخشی از هزینه‌ها قابل بازگشت خواهند بود.

ادامه مطلب در شماره ۴۲

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *