دغدغه های استفاده از محصول ساخت بار اوّل

آیا مصدق از عواقب ملی شدن نفت و تحریم ها آگاه بود؟
اسفند ۱۳, ۱۳۹۸
بومی سازی، نقشه راه صنعت نفت برای رونق تولید
اسفند ۲۰, ۱۳۹۸

دغدغه های استفاده از محصول ساخت بار اوّل

منطبق بر نظام مهندسی، پژوهش و فناوری

وزارت نفت و تجربه های قبلی صورت گرفته

                   ابوذر منصوری- سردبیر

در شماره قبل در رابطه با مباحث تأمین کالا در صنعت نفت، به موضوع موازی کاری صورت گرفته و بحث حمایت از «ساخت داخل» و ایرادات موجود در نرم افزار (سیستم یکنواخت) جامع صنعت نفت پرداختیم.
در این یادداشت قصد آن داریم ضمن مرور تعریف محصول ساخت بار اول از نگاه نظام مهندسی در وزارت نفت، راهکارهای اجرایی آن را مورد بررسی قرار دهیم.

اداره‌کل نظام تأمین و تجاری‌سازی فناوری معاونت پژوهش و فناوری وزارت نفت در سال جاری بازنگری و تدوین دستورالعمل، در راستای اعمال سیاست های خوداتکائی، انتقال فناوری و افزایش تولیدات داخلی به منظور استفاده هرچه بیشتر از توان فنّی، مهندسی، تولیدی، صنعتی و اجرایی کشور را به عنوان اصلی ترین مأموریت خود تعریف کرده است. در این راستا دستورالعملی برای محصولاتی که برای اولین بار توسط سازندگان داخلی ساخته می شود، تدوین شده است. بر اساس این دستورالعمل، محصول ساخت بار اول عبارت است از ساخت داخل آن دسته از کالاها، تجهیزات و مواد مورد نیاز که قرار است برای اولین بار توسط سازندگان داخلی، ضمن انعقاد قرارداد خرید و ساخت تولید شود و یا افزایش عمق ساخت برخی کالاها، تجهیزات و موادی که تاکنون درصدی از آنها در داخل کشور ساخته شده است و مابقی به صورت خرید خارجی تأمین می شود (در صورت امکان ساخت و اقتصادی بودن سفارش).
شناسایی اقلام پر مصرف و راهبردی
از مهمترین نکات این پروژه شناسایی اقلامی است که دارای بیشترین حرکت در انبار، بیشترین توالی مصرف بوده و از نظر راهبردی بالاترین ضریب را داشته باشند. بر اساس این تعریف، اقلامی که برای صنعت نفت حیاتی بوده و جهت توسعه محصولات و همچنین پیوسته بودن تولیدات نقش کلیدی داشته و در صورت اعمال نفوذ کشورهای متخاصم مبنی بر جلوگیری از فروش این کالاها به کشور، منجر به خسارات متنوع تولیدی و مالی گردد؛ باید جزو اقلام راهبردی مدنظر قرار داده شود.
تجربه نشان داده است که شناسایی اقلام راهبردی صنعت نفت برای سفارش انبوه و ساخت این اقلام کافی نیست بلکه تولید انبوه این قبیل تجهیزات باید بر اساس نیاز واقعی مصرف کنندگان انجام پذیرد. شاید تصور عده ای بر این باور باشد که حتی اگر تقاضایی برای یک کالای راهبردی از طریق استفاده کنندگان نهایی وجود نداشته باشد، اما می شود آن کالا را تولید کرد و در انبار نگهداری کرد تا زمان مصرف آن فرا برسد. ایراد این نگاه این است که اگر کالایی در شرایط فعلی راهبردی است ولی در این شرایط نیازی برای آن احساس نمی شود، اگر کالا تولید شود و در انبارها نگهداری شود بی شک در سالیان آتی هم برای استفاده از آن محل مصرفی پیدا نخواهد شد. عدم استفاده از یک کالا در مدت زمان مشخص و خاک خوردن آن در انبار هم خود مسئله و شائبه¬های بیشمار برای پاسخگویی به نهادهای پرسشگر را بوجود می آورد. چرا و به چه علّت برای خرید این کالا هزینه شده امّا مصرف نشده است؟
ضرورت تعریف وحدت رویه در سطح صنعت نفت
ضرورت ایجاد وحدت رویه و یکپارچگی بین شرکت های اصلی و تابعه وزارت نفت در شیوه ها و دستورالعمل های تولید آن دسته از کالاهای وارداتی مورد نیاز صنعت نفت که ساخت و تولید آنها برای بار اول در کشور میسر، اقتصادی و به صرفه و صلاح است و همچنین به منظور دستیابی به دانش فنّی، طراحی، تدوین استانداردها و گواهی های مربوطه و تولید انبوه اقلام و تجهیزات مورد نیاز صنایع نفت و گاز در تأمین نیازهای طرح ها و پروژه ها از تولیدات داخلی، باید مدنظر قرار بگیرد.
تقسیم ریسک استفاده بار اوّل
با توجّه به قوانین و دستورالعمل های متعدد در زمینه حمایت از تولید کنندگان داخلی امّا یک دستورالعمل می بایست مدنظر سازندگان و ناظرین قرار بگیرد.«دستورالعمل نحوه انجام تست های میدانی و ارزیابی عملکرد اقلام و تجهیزات ساخت بار اوّل»
در این خصوص باید دستورالعمل های ابلاغی و کسب گواهینامه های کیفیتی طوری باشد که در هر پروژه و شرکت بهره برداری فرد تصمیم گیر بتواند با قوّت قلب از محصول ساخته شده در محوطه فنّی استفاده نماید.مبادا استفاده از کالای ساخت اوّل باعث خسران و خسارت در مبحث تولید بشود.به نظر باید ریسک استفاده بار اول این محصول را نهادهای نظارتی وزارت نفت چون معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری وزیر نفت به عنوان صاحب نظر در بالاترین رده به همراهی پژوهشکده نفت، اتحادیه و انجمن های مرتبط به تجهیزات صنعت نفت بپذیرند سپس کالا به شرکت های بهره بردار برای خرید و استفاده معرفی بشود.
تعیین محل تأمین بودجه این پروژه
همواره خرید یک محصول برای بار اول گرانتر از خرید آن در دفعات بعد است بطوری که دستورالعمل حمایتی در خصوص خرید محصول بار اول بر مبنای حمایت از سازندگان داخلی در بین شرکت های تابعه وزارت نفت وجود دارد. هر شرکت بنا به تشخیص خود از این دستورالعمل استفاده می کند امّا بنا به تجربه های گذشته در صنعت نفت به مانند طرح ۱۰ گانه ساخت تجهیزات صنعت نفت سیاست بر این بود که نیازها از شرکت های بهره بردار گرفته و به میزان تقاضا بودجه بلوکه شود تا مدیریت پشتیبانی ساخت و تأمین کالا شرکت نفت در طی سال های گذشته به آن بپردازد. به نظر این سیاست از سوی شرکت های تابعه مورد استقبال قرار نگرفت.
اگر سیاست بعدی این است که بر مبنای نیازهای موجود در بدنه صنعت نفت یک شرکت یا مدیریت وارد کارزار بشود و کالا بخرد(مانند شرکت منحل شده کالای نفت تهران) آن وقت شرکت های تابعه از او خرید کنند که خود نیز دخالت یک نهاد بالادستی در امر تأمین کالا به جای فروشنده و خریدار واقعی است.
باید در بازنگری و نوشتن دستورالعمل مورد بحث تمام مباحث چون فرد استفاده کننده در پروژه و بودجه محدود در نظر گرفته شده برای شرکت های تابعه، مدنظر سیاست گذاران در کنار امر نظارتی نهادهای بالادستی قرار بگیرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *