آذر؛ تجربه موفّق خصوصی‌سازی بهره‌برداری

روزشمار جابجایی مدیران صنعت نفت در سال ۹۸
فروردین ۵, ۱۳۹۹

آذر؛ تجربه موفّق خصوصی‌سازی بهره‌برداری

در گفت‌و‌گو چشم انداز نفت با مدیر پروژه‌های بالادستی شرکت اویک عنوان شد:

آذر؛ تجربه موفّق خصوصی‌سازی بهره‌برداری

 

مصاحبه با مهندس «فرزاد حاجیوند» مدیر پروژه‌های بالادستی شرکت اویک قرار بود با تمرکز بر صرفه جویی انجام گرفته در چاه شماره ۱۰ میدان نفتی آذر انجام شود، ولی در زمان مصاحبه موضوع به مهم‌ترین اقدام شرکت ملی نفت در واگذاری بهره برداری به بخش غیردولتی کشیده شد. چالشی جدید برای شرکت‌هایE&P داخلی که شرکت مهندسی و توسعه سروک آذر از زیر مجموعه‌های شرکت اهداف /اویک توانست به بهترین نحو، بهره برداری از میدانی را که خودش توسعه داده بود، از اسفند ماه سال ۱۳۹۵ تاکنون انجام دهد .تولید حدود ۲۵ میلیون بشکه نفت در قالب این پروژه، اولین تجربه موفق واگذاری بهره برداری به بخش غیر دولتی بود که مهندس حاجیوند معتقد است باید بیشتر در مورد آن نوشته شودتا نگرانی های شرکت ملی نفت برای این تغییر رویکرد استراتژیک به طور کامل برطرف شود.
آنچه در ادامه می‌خوانید مصاحبه با مهندس فرزاد حاجیوند است که علاوه بر سمتش در شرکت اویک عضو هیئت مدیره شرکت مهندسی و توسعه سروک آذر نیز است. شرکتی که در مجموعه اویک/اهداف برای اجرای پروژه بیع متقابل توسعه میدان نفتی آذر و به نام همین میدان شکل گرفت.

 

 چرا گفته می‌شود کار کردن در میدان آذر سخت و زمانبر است؟
میدان آذر از نظر عملیات حفاری یکی از سخت‌ترین میادین نفتی در ایران و شاید در خاورمیانه است. نخستین چاه‌هایی که در این میدان حفاری شد در حدود ۹۰۰ روز به طول انجامید. این سختی هم به دلیل تعداد زیاد لوله های جداری است که باید در چاه نصب شود و هم به علت هرزروی (loss) و جریان (flow) همزمان، در حین حفاری در برخی حفره ها بوده است. . سخت ترین حفره چاه‌های این میدان حفاری حفره ۱۲و ۱/۴ینچ است که به دلیل وجود توالی لایه‌های پر فشار و کم فشار، دچار هرزروی و جریان همزمان، در عمق‌های مختلف حفره می‌شود، لذا امکان استفاده از گل حفاری با وزن ثابت در این حفره وجود نداشته و مجبور به راندن آستری میانی بوده و از آنجا که به دلیل محدودیت‌های این حفره امکان سیمان کاری مناسب برای جداری ۹ و ۵/۸ آن وجود نداشت، جریان آب نمک پرفشار به حفره بعدی راه یافته و حفاری حفره ۸ و ۱/۲ را تقریباً غیر ممکن می‌کرد. به همین دلیل مرسوم است که اگر نشتی از پاشنه ۹ و ۵/۸ اینچ وجود نداشته باشد می توان به راحتی چاه را به سلامت تا انتها حفاری کرد. اگر جریان آب نمک پر فشار از پاشنه جداری
۹ و ۵/۸ به داخل حفره ۸ و ۱/۲ راه یابد، عملاً حفاری حفره های بعدی غیر ممکن می شود، زیرا وزن گل مورد نیاز برای حفاری حفره ۸ و ۱/۲ بسیار پایین و مابین pcf 75 تا ۸۰ بوده اما وزنی که مانع جریان یافتن آب نمک پشت جداری ۹ و ۵/۸ می‌شود بایستی بالای pcf 127 ‌باشد.
مشکل دیگری که در حفاری چاه های آذر وجود دارد، هرزروی شدیدی است که به دلیل بالا بردن وزن گل جهت کنترل جریان آب نمک پیش می آید. لذا تلاش می شود تا جهت غلبه بر جریان چاه پشت لوله جداری ۹ و ۵/۸ ، آستری ۷ اینچ رانده شود به امید آنکه سیمان کاری آن جلوی هرزروی/جریان را بگیرد ولی در عمل این اتفاق نمی افتد و مجبور می شوید آستری ۵ اینچ را تنها چند ده متر داخل ۷ اینچ آویزان کنید تا داخل جداری ۹ و ۵/۸ اینچ بالا ببریم و به این ترتیب جلوی هرزروی و جریان پاشنه های آستری و جداری گرفته شود. این عمده ترین مشکل حفاری در چاه‌های میدان آذر است که منجر به طولانی شدن زمان حفاری و صرف هزینه زیاد برای اتمام این عملیات گردیده است.

                                                                                                                                                   مهندس فرزاد حاجیوند مدیر پروژه‌های بالادستی شرکت اویک

این مشکل در چاه شماره ۱۰ هم وجود داشت؟
مشکلات این چاه تا حدودی بیشتر از چاه های دیگر بود. مشکلات قبلی که به آن اشاره کردم برای این چاه هم وجود داشت و عدم نصب جداری ۹ و ۵/۸ در عمق پیش بینی نشده (حدود ۲۰۰ متر بالاتر از عمق اصلی) این مشکل را تشدید کرد. زیرا عملاً نشتی و جریان از زیر پاشنه به داخل چاه بیشتر شد و پیمانکار مجبور شد برای رفع این نشتی شدید وزن گل را بالاتر ببرد و همین موضوع سبب هرزروی شدید حین حفاری حفره ۸ و۱/۲ شد و با وجود تلاش مستمر موفق به کنترل این هرزروی نشدند. همه این مشکلات سبب شد که نتوانند آستری ۷ اینچ را در عمق پیش بینی شده (بالای لایه سروک) نصب کنند و آن را در لایه گورپی نصب کردند به این امید که با سیمان کاری و در ادامه نصب TOP PACKER بتوانند جلوی نشتی جریان زیر پاشنه ۹ و ۵/۸ را بگیرند. متأسفانه به دلیل عملکرد نامناسب تجهیزات در نظر گرفته شده و سیمان کاری نامناسب در شرایط هرزروی شدید، این امکان میسر نشد. پس از آن نیزتلاش‌های مختلف جهت حفاری حفره ۶ و ۱/۸ مثمر ثمر نبوده و همان هرزروی شدید (به علت وزن گل بالا) مانع کار گردیده و بعد از چندین ماه تلاش به ناچار چاه را رها کرده و دکل از موقعیت چاه ترخیص شد.

یعنی چاه با آن شرایط نا ایمن به حال خودش رها شد؟
البته که خیر. طبق دستورالعمل ایمن سازی در چاه چندین پلاگ سیمانی نصب شده بود و دقیقا منطبق بر استانداردهای ایمن سازی عمل شده بود و بعد از آن دکل ترخیص شد.

عملیات بعدی روی این چاه چه زمانی انجام شد؟
حدود یک سال و نیم هیچ فعالیتی روی این چاه برای اتمام حفاری و تولیدی کردن آن انجام نشد تا این که در شهریور ۹۵ تیم جدیدی در شرکت مهندسی و توسعه سروک آذر بر روی این پروژه مشغول فعالیت شدند و مجدداً شرایط چاه مورد بررسی قرار گرفت. هرچند که در ابتدا امید چندانی به تولیدی شدن این چاه نبود ولی بررسی ها نشان می داد که با برخی تمهیدات می توان عملیات حفاری را ادامه داد و چاه را تکمیل کرد. خوشبختانه آن زمان مصادف شد با دورانی که فضای بین المللی در ایران نیز مساعد شده بود و توانستیم دو شرکت خارجی را که سابقه کنترل هرزروی داشتند، در کنارمان داشته باشیم و از مواد کنترل کننده هرزروی
(LOSS CONTROL ) که برای این چاه خاص طراحی و تولید کرده بودند، استفاده کنیم. ولی به هر صورت عملیات ریسک خودش را داشت و تا آن زمان حدود ۱۷ میلیون دلار برای این چاه هزینه شده بود و چاه باید …

 

ادامه مطلب در شماره ۴۳ ماهنامه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *